Boşanma sürecinin en çok merak edilen konularından biri, evlilik içinde biriken mal varlığının nasıl paylaşılacağıdır. Türk hukukunda 2002 yılından itibaren yasal mal rejimi olarak "edinilmiş mallara katılma" rejimi benimsenmiştir.
Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi
Türk Medeni Kanunu m. 218 ve devamına göre 1 Ocak 2002 tarihinden itibaren evlenen çiftler, aksi kararlaştırılmadıkça bu rejime tabidir. Bu rejimde her eş kendi kişisel malları üzerinde tam tasarruf hakkına sahipken, evlilik süresince edinilen mallar (edinilmiş mallar) tasfiye sırasında eşit olarak paylaşılır.
Edinilmiş Mallar Nelerdir?
Her eşin evlilik süresince elde ettiği çalışma gelirleri, sosyal güvenlik ödemeleri, emeklilik yardımları ile edinilmiş malların gelirleri ve kişisel malların gelirleri edinilmiş mal sayılır.
Kişisel Mallar: Paylaşım Dışı Kalanlar
Şu varlıklar kişisel mal niteliği taşır ve boşanmada paylaşıma dahil edilmez:
- Eşin evliliğe önceden sahip olduğu mallar
- Evlilik süresinde miras yoluyla edinilen mallar
- Karşılıksız kazanımlar (bağış)
- Kişisel kullanıma özgü eşyalar
- Manevi tazminat alacakları
Katılma Alacağı Nasıl Hesaplanır?
Tasfiyede her eşin edinilmiş mallarının tasfiye anındaki değeri belirlenir, bu değerden varsa borçlar çıkarılarak artık değer hesaplanır. Her eş, diğerinin artık değerinin yarısı üzerinde katılma alacağı hakkına sahiptir.
Değer Artış Payı
Bir eş, diğerinin kişisel malına katkıda bulunmuşsa (örneğin kendi birikimlerini eşinin tapu senedi kişisel mülkü için harcamışsa) değer artış payı talep edebilir.
Mal Paylaşımı Davası
Boşanma kararı kesinleştikten sonra eşlerden biri mal paylaşımı (katılma alacağı) davası açabilir. Dava aile mahkemesinde görülür. Tasfiyede taşınmazlar, araçlar, banka hesapları, emeklilik birikimleri, hisse senetleri ve işyerleri dahil tüm varlıklar incelenir.
Zamanaşımı
Mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacaklar, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımına tabidir.
Mal Rejimi Sözleşmesi ile Farklı Rejim Seçimi
Evlenmeden önce ya da evlilik süresince noter huzurunda mal rejimi sözleşmesi düzenlenerek mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı rejimi seçilebilir. Bu sözleşme sayesinde özellikle girişimci eşler sahip oldukları işletmeyi aile paylaşımı riskinden koruyabilir.
Sık Sorulan Sorular
Eşimin üzerine kayıtlı olmayan mal paylaşıma dahil edilir mi?
Mal varlığının tapuda kimin adına kayıtlı olduğu değil, evlilik içinde edinilip edinilmediği belirleyicidir. Eşin üçüncü kişilere muvazaalı devri iptal davası ile geri alınabilir.
Evlenmeden önce aldığım ev boşanmada paylaşılır mı?
Hayır. Evlenmeden önce sahip olduğunuz mallar kişisel mal niteliğinde olup edinilmiş mallara katılma rejimine dahil edilmez.
Boşanmada altınlar ve tasarruflar nasıl paylaşılır?
Evlilik süresinde elde edilen altın ve birikim hesapları edinilmiş mal sayılır ve tasfiyede katılma alacağına konu olabilir. Kaynağının kişisel mal (miras, bağış) olduğu ispat edilirse paylaşım dışında kalır.