Terk Nedeniyle Boşanma TMK 164: 6 Ay İhtar Şartı Rehberi 2026

Terk nedeniyle boşanma, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 164. maddesinde düzenlenen özel boşanma sebeplerinden biridir. TMK 164 uygulamasında en sık karşılaşılan hata, 6 ay + ihtar şartının doğru hesaplanmamasıdır. Terk eden eşin ortak konuttan ayrılmasıyla başlayan süreç; 4 ay bekleme, 4. ay sonunda aile mahkemesi kanalıyla resmi ihtar çekilmesi ve ihtarın tebliğinden itibaren 2 ay daha beklenmesini kapsar. Bu üç aşama eksiksiz tamamlanmadan açılan davalar dava şartı yokluğundan reddedilmektedir. Bu rehberde TMK 164 davasının şartlarını, ihtar prosedürünü, haklı sebep savunmasını ve Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin yerleşik kriterlerini 2026 yılı itibarıyla detaylı açıklıyoruz.

TMK 164 Madde Metni

Türk Medeni Kanunu m. 164 şu şekilde düzenlenmiştir:

"Eşlerden biri, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadıyla diğerini terk ettiği veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmediği takdirde ayrılık, en az altı ay sürmüş ve bu durum devam etmekte ve istem üzerine hâkim veya noter tarafından yapılan ihtar sonuçsuz kalmış ise; terk edilen eş, boşanma davası açabilir. Diğerini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı bir sebep olmaksızın ortak konuta dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır."

Maddenin son fıkrası: "Davaya hakkı olan eşin istemi üzerine hâkim, esası incelemeden yapacağı ihtarda terk eden eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiği ve dönmemesi hâlinde doğacak sonuçlar hakkında uyarıda bulunur. Bu ihtar gerektiğinde ilân yoluyla yapılır. Ancak, boşanma davası açmak için belirli sürenin dördüncü ayı bitmedikçe ihtar isteminde bulunulamaz ve ihtardan sonra iki ay geçmedikçe dava açılamaz."

Terk Kavramı ve Şartları

TMK 164 anlamında terk, sadece ortak konutu fiziksel olarak terk etmek değildir. Ayrıca evlilik birliğinden doğan yükümlülükleri yerine getirmeme iradesiyle birlikteliğin fiilen kesilmesi anlamına gelir. Yargıtay 2. HD'ye göre terkin varlığı için şu unsurlar aranır:

• Fiili ayrılık: Eşin ortak konuttan ayrılmış olması veya başkasının evinde kalması,
• Manevi unsur: Evlilik birliğinden doğan yükümlülükleri reddetme iradesi,
• Süreklilik: Geçici ayrılık değil, devam eden bir durum,
• Haklı sebep yokluğu: Ayrılığın geçerli bir mazerete dayanmaması,
• En az 6 ay: Yasal sürenin tamamlanmış olması.

Terk Sayılmayan Durumlar

• Askerlik, iş veya eğitim sebebiyle başka şehirde bulunma,
• Sağlık tedavisi nedeniyle ayrı kalma,
• Eşin tutuklu veya hükümlü olarak cezaevinde bulunması,
• Mücbir sebeplerle ayrı kalma (deprem, yangın, salgın),
• Ortak iradeyle alınan ayrı yaşama kararı,
• Kısa süreli aile ziyaretleri veya tatiller.

Terk Sayılan Davranışlar

• Eşi haklı sebep olmaksızın ortak konuttan kovma,
• Eşi ortak konuta almama, anahtarı vermemek,
• Tek başına evden ayrılarak başka şehre yerleşme,
• Eşi geri dönmek istediği halde eve almama,
• Sağlık veya iş bahanesiyle uzun süre dönmeme.

6 Ay + İhtar Formülü

TMK 164'ün en önemli teknik konusu 6 aylık sürenin doğru hesaplanmasıdır. Doğru hesaplama formülü:

4 ay bekleme + İhtar talebi + 2 ay geri dönme süresi = 6 ay

Aşamaların Detayı

1. 1.-4. ay arası: Bu sürede ihtar çekilemez. Süre dolmadan ihtar talebi yapılırsa geçersiz olur. Davacı eş herhangi bir resmi adım atamaz; sadece beklemesi gerekir,
2. 4. ay sonunda: Aile mahkemesine ihtar talebi sunulur. Mahkeme esasa girmeden ihtar kararı verir,
3. İhtarın tebliği: Karar terk eden eşe tebliğ edilir. Tebliğ tarihi kritik öneme sahiptir; 2 aylık süre bu tarihten itibaren işlemeye başlar,
4. 2 ay bekleme: Tebliğden sonra 2 ay süreyle terk eden eşin geri dönmesi beklenir,
5. Dava açma: 2 ay sonunda terk eden eş ortak konuta haklı sebep olmaksızın dönmemişse boşanma davası açılır.

İhtar Prosedürü Adım Adım

İhtarın TMK 164'e uygun şekilde çekilmesi davanın temel taşıdır. İhtar adımları:

1. Yetkili Mahkeme Belirleme

İhtar talebi davacının yerleşim yeri veya eşlerden birinin son altı aydır birlikte oturdukları yerdeki aile mahkemesine yapılır. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi yetkilidir.

2. Dilekçe Hazırlanması

Dilekçede şu bilgilere yer verilmelidir:

• Eşlerin kimlik bilgileri ve adresleri,
• Evlilik tarihi ve nüfus kayıt bilgileri,
• Terkin başlama tarihi ve gerekçesi,
• Ortak konutun adresi,
• 4 ayın dolduğuna dair beyan,
• İhtar talebi ve sonuçları hakkında uyarı.

3. Mahkemenin Karar Vermesi

Mahkeme esasa girmeden ihtar kararı verir. Bu karar duruşmasız ve dosya üzerinden verilir. İhtar kararı şu hususları içerir:

• Terk eden eşin 2 ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiği,
• Dönmemesi halinde boşanma davası açılacağı,
• Açılacak davada doğacak hukuki sonuçlar (kusur, nafaka, tazminat).

4. İhtarın Tebliği

İhtar kararı genellikle icra dairesi aracılığıyla terk eden eşe tebliğ edilir. Tebligat adresi bilinmiyorsa ilanen tebligat yapılabilir. Tebligat tarihi 2 aylık sürenin başlangıcıdır.

İhtar İçeriğinde Olması Gerekenler

Yargıtay 2. HD'nin yerleşik içtihatlarına göre geçerli bir ihtarda şu unsurların bulunması zorunludur:

• Açık çağrı: "Ortak konuta dön" şeklinde net bir çağrı,
• Ortak konut adresi: Geri dönülecek ortak konutun açık adresi,
• Yol-yöntem güvencesi: Eşin geri dönmesi için yol parası, ulaşım imkanı vb. konularda güvence,
• Süre uyarısı: 2 ay içinde dönülmesi gerektiği,
• Sonuç uyarısı: Dönmeme halinde boşanma davası açılacağı,
• Samimiyet: İhtarın samimi olduğunu gösteren beyan.

Haklı Sebep Savunması

Terk eden eş, ayrılığının haklı sebebe dayandığını ispatlarsa TMK 164 davası reddedilir. Yargıtay 2. HD tarafından kabul edilen başlıca haklı sebepler:

• Fiziksel veya psikolojik şiddete uğrama (TMK 162 kapsamına giren davranışlar),
• Eşin alkol veya uyuşturucu bağımlılığı,
• Eşin başka biri ile birlikte yaşaması veya aldatma,
• Cinsel istismar veya sapkın taleplere zorlama,
• Ailenin ağır baskısı altında olma (kayınvalide/kayınpeder müdahalesi),
• Ortak konutun yaşanamayacak halde olması,
• Eşin ağır hakaret ve aşağılaması.

Haklı Sebep İspatı

Haklı sebep iddiası davalı eş tarafından ispat edilmelidir. Kullanılabilecek deliller; darp raporu, 6284 kanunu uzaklaştırma kararları, tanık beyanları, mesaj kayıtları, dijital deliller, polis tutanakları ve hastane kayıtlarıdır.

Dava Açma ve Süreç

İhtarın tebliğinden 2 ay geçtikten sonra terk edilen eş aile mahkemesinde boşanma davası açabilir. Dava sürecinde dikkat edilmesi gereken hususlar:

Yetkili ve Görevli Mahkeme

Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Yetki, eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir.

Dava Dilekçesinde Bulunması Gerekenler

• Tarafların kimlik ve adres bilgileri,
• Evlilik bilgileri,
• Terkin başlama tarihi ve süresi,
• İhtarın çekilme ve tebliğ tarihleri,
• İhtara rağmen geri dönmeme beyanı,
• Boşanma talebi,
• Nafaka, tazminat ve mal paylaşımı talepleri.

Davanın Sonuçları

TMK 164 davası ispatlandığında:

• Boşanma kararı verilir,
• Terk eden eş tamamen kusurlu sayılır,
• Maddi-manevi tazminata hükmedilir,
• Yoksulluk nafakası kabul edilebilir,
• Edinilmiş mallara katılma rejimi kapsamında mal paylaşımı yapılır.

Yargıtay 2. HD Kriterleri

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin TMK 164 davalarında dikkate aldığı yerleşik içtihatlar:

• 4. ay dolmadan ihtar geçersiz; dava reddedilir,
• İhtarın samimi olması zorunlu; göstermelik ihtar yetersiz,
• İhtarda yol gideri ve barınma güvencesi aranır,
• Haklı sebep ispatlandığında dava reddedilir,
• Ortak konutun yaşanamayacak halde olması ihtarı geçersiz kılar,
• Tebligatın hatalı yapılması sürelerin işlememesine yol açar,
• Çocukla kısa görüşmeler 6 aylık süreyi kesmez,
• Birlikte yaşamaya fiili dönüş süreyi keser; yeniden ihtar gerekir.

TMK 164 ile TMK 166 Karşılaştırması

Eğer 6 aylık süre tamamlanmadıysa veya ihtar süreci sağlıklı yürütülemediyse TMK 166 şiddetli geçimsizlik sebebine dayanılarak dava açılabilir. Bu durumda evlilik birliğinin temelinden sarsılması ispatlanır; süre ve ihtar şartı aranmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Terk nedeniyle boşanma için 6 ay süresi nasıl hesaplanır?

Terkin başlangıcından itibaren 4 ay beklenir, 4. ay sonunda mahkeme kanalıyla ihtar çekilir, ihtarın tebliğinden itibaren 2 ay daha geçtikten sonra boşanma davası açılabilir. Toplam süre 6 aydır.

İhtar noterden çekilebilir mi?

Noter ihtarı tek başına yeterli değildir. TMK 164 uyarınca ihtar aile mahkemesi kararı üzerine icra dairesi aracılığıyla yapılır. Noterden çekilen ihtar dava şartını karşılamaz.

4 ay dolmadan ihtar çekersem ne olur?

İhtar geçersiz sayılır ve buna dayanılarak açılan dava dava şartı eksikliğinden reddedilir. 4 ay süresi tamamlandıktan sonra yeniden ihtar talebinde bulunmak gerekir.

Eşin haklı sebeple evi terk etmesi davayı nasıl etkiler?

Haklı sebep ispatlanırsa dava reddedilir. Şiddet, hakaret, aldatma, alkol bağımlılığı gibi sebepler haklı sebep sayılabilir. Davalı eş haklı sebebini delillerle ispatlamak zorundadır.

İhtara rağmen dönen eş davayı düşürür mü?

İhtara uyarak 2 ay içinde dönen eşin geri dönüşü gerçek ve samimi olmalıdır. Hile veya geçici bir dönüş davayı önlemez. Samimi dönüş durumunda dava reddedilir.

İhtarın tebligat süreci ne kadar sürer?

Normal şartlarda 2-4 hafta arasında tamamlanır. Adres bilinmiyorsa ilanen tebligat ile süreç 2-3 ay uzayabilir. Yurt dışındaki eşe tebligat için Lahey Sözleşmesi prosedürü uygulanır; bu süreç 4-12 ay alabilir.

Terk eden eş boşandıktan sonra nafaka alabilir mi?

TMK 164 ile boşanmada tamamen kusurlu sayıldığı için yoksulluk nafakası alamaz. Ancak çocuklar için iştirak nafakası ödenmeye devam eder. Tazminat alamaz; aksine ödeme yapmak zorunda kalabilir.