Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB), ceza yargılamasında sanık lehine en önemli kurumlardan biridir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesinde düzenlenen HAGB, hapis cezası 2 yıl veya daha az olan suçlarda, belirli şartların gerçekleşmesi halinde mahkûmiyet hükmünün 5 yıl süreyle hukuki sonuç doğurmayacak şekilde geri bırakılmasını ifade eder. Anayasa Mahkemesi'nin 1 Haziran 2023 tarihli iptal kararı sonrası uygulamada önemli değişiklikler yapılmış, 2024 yılındaki yasal düzenlemelerle HAGB kapsamı belirli suçlar bakımından yeniden şekillendirilmiştir. Bu rehberde 2026 yılı itibarıyla HAGB'nin şartları, uygulama alanı, denetim süresi, itiraz yolu, sicil silme süreci ve sıkça yapılan hatalar detaylı şekilde açıklanmıştır.

HAGB Nedir? Tanımı ve Hukuki Niteliği

HAGB, ceza muhakemesinde mahkûmiyet kararı verildikten sonra bu hükmün açıklanmaz şekilde geri bırakılması, sanığın belirli bir denetim süresince yükümlülüklere uyması ve yeni bir suç işlememesi halinde hükmün ortadan kaldırılarak davanın düşürülmesi sonucunu doğuran bir kurumdur.

HAGB'nin temel özellikleri:

Mahkûmiyet hükmü açıklanmaz; sanık adli sicilde mahkûm olarak görünmez,
5 yıllık denetim süresi (çocuklarda 3 yıl) öngörülür,
Denetim süresi başarıyla tamamlanırsa dava düşer,
Sanığın açık kabulü olmadan uygulanamaz,
Sanık yararına bir kurum olup, ancak şartların oluşması halinde uygulanır.

HAGB ile Diğer Kurumların Farkı

HAGB; hapis cezasının ertelenmesi, adli para cezasına çevrilme ve seçenek yaptırımlardan farklıdır. Ertelemede mahkûmiyet sicile işlenirken, HAGB'de bu durum söz konusu değildir. Hapis cezasının ertelenmesi ve HAGB karşılaştırması, sanık açısından doğru savunma stratejisi belirlemek için önemlidir.

HAGB'nin Şartları (CMK 231)

CMK m. 231/6 uyarınca HAGB kararı verilebilmesi için aşağıdaki üç temel şart birlikte gerçekleşmelidir:

1. Objektif Şartlar (Cezaya İlişkin)

Sanığa verilen ceza 2 yıl veya daha az hapis cezası ya da adli para cezası olmalı,
Suç, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlardan olmamalı,
Suç, kanunda HAGB yasağı öngörülen bir suç olmamalı (örneğin disiplin hapsi, idari para cezası gibi yaptırımlar HAGB kapsamı dışındadır).

2. Sübjektif Şartlar (Sanığa İlişkin)

Sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olmalı (taksirli suçlar engel değildir),
Sanığın kişilik özellikleri, duruşmadaki tutum ve davranışları dikkate alındığında yeniden suç işlemeyeceği kanaati oluşmalı,
Sanık HAGB kararını kabul etmelidir (itiraz hakkı saklı kalmak üzere açıkça reddetmemelidir).

3. Mağdura İlişkin Şart (Zararın Giderilmesi)

Suç sebebiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zarar; aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmiş olmalı,
Zarar giderilmediği takdirde HAGB kararı verilemez,
Zararın belirsiz olduğu durumlarda, sanığın mahkemenin belirleyeceği miktarı 3 ay içinde ödeyeceğini taahhüt etmesi şartıyla HAGB uygulanabilir.

HAGB Kapsamı: Hangi Suçlarda Uygulanır?

HAGB, kural olarak 2 yıl veya altında hapis cezası gerektiren tüm suçlarda uygulanabilir. Ancak bazı suç tipleri yasayla kapsam dışı bırakılmıştır.

HAGB Uygulanabilen Suçlar (Örnekler)

Hakaret (TCK m. 125),
Tehdit (TCK m. 106, basit hali),
Basit kasten yaralama (TCK m. 86),
Mala zarar verme (TCK m. 151),
Konut dokunulmazlığını ihlal (TCK m. 116),
Trafik güvenliğini tehlikeye sokma (TCK m. 179),
Karşılıksız çek (5941 sayılı Kanun m. 5, sınırlı),
Hırsızlık (TCK m. 141, basit hali, etkin pişmanlık sonrası).

HAGB Uygulanamayan Suçlar

2024 yasal düzenlemeleriyle HAGB kapsamı dışı bırakılan bazı suçlar:

Cinsel saldırı (TCK m. 102),
Cinsel istismar (TCK m. 103),
Cinsel taciz (TCK m. 105 nitelikli hali),
Eşe karşı işlenen kasten yaralama (TCK m. 86/3-a),
Israrlı takip (TCK m. 123/A),
Anayasal düzene karşı suçlar,
Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar.

Denetim Süresi ve Yükümlülükler

HAGB kararı verildiğinde sanık hakkında 5 yıllık denetim süresi başlatılır. Çocuk sanıklar için bu süre 3 yıldır. Bu süreçte mahkeme, sanığa belirli yükümlülükler yükleyebilir.

Olası Yükümlülükler (CMK m. 231/8)

Bir meslek veya sanat sahibi olmayan sanığın bir meslek edinmesi için programa devam etmesi,
Bir meslek veya sanat sahibi olan sanığın bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek dalında ücret karşılığı çalıştırılması,
Sanığın belirli yerlere gitmekten yasaklanması,
Sanığın eğitim kurumuna devamı,
Belirli yerlere belirli aralıklarla rapor vermesi.

Denetim Süresinde Yeni Suç İşleme

Sanık denetim süresi içinde kasıtlı yeni bir suç işlerse, ilk HAGB kararı geri alınır ve esas mahkûmiyet hükmü açıklanır. Yeni suç taksirle işlenmişse, kural olarak HAGB iptal edilmez; ancak mahkeme yükümlülükleri ağırlaştırabilir.

HAGB Kararına İtiraz Yolu (7 Gün)

HAGB kararına karşı, kararın tefhim veya tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz edilebilir. İtiraz, kararı veren mahkemeye verilecek dilekçeyle yapılır ve ağır ceza mahkemesi tarafından incelenir.

İtirazda İleri Sürülebilecek Hususlar

HAGB şartlarının oluşmadığı (örneğin sanığın daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olduğu),
Hatalı ceza tayini (cezanın 2 yıldan fazla olması gerektiği),
Zararın doğru hesaplanmadığı,
Suçun HAGB kapsamı dışında olduğu,
Sanığın aslında HAGB'yi kabul etmediği.

İtiraz Mercii Kararları

Ağır ceza mahkemesi itirazı haklı bulursa HAGB kararını kaldırır; dosya esastan incelenmek üzere ilk derece mahkemesine geri gönderilir. İtiraz reddedilirse HAGB kararı kesinleşir. Anayasa Mahkemesi ve AİHM içtihatları doğrultusunda, HAGB itirazlarında esasa ilişkin denetim yapılması beklenmektedir.

Daha geniş itiraz bilgisi için tutukluluğa itiraz rehberimiz incelenebilir.

Zararın Giderilmesi Şartı ve Uygulaması

HAGB'nin en sık tartışılan şartı, suç nedeniyle oluşan zararın giderilmesidir. Bu şart, HAGB'nin mağdur lehine yönüdür.

Zarar Giderme Yöntemleri

Aynen iade: Çalınan eşyanın geri verilmesi,
Suçtan önceki hale getirme: Hasar verilen bir malın onarılması,
Tazmin: Para olarak zarar ödenmesi,
Mahkeme veznesine yatırma: Mağdur kabul etmezse tutarın depo edilmesi.

Zarar Belirsizse Ne Olur?

Mağdurun zararı tartışmalıysa, mahkeme tahmini bir miktar belirleyebilir. Sanık bu miktarı 3 ay içinde ödemeyi taahhüt ederse HAGB kararı verilir. Bu süre içinde ödeme yapılmazsa HAGB iptal edilir.

HAGB'nin İptali ve Hükmün Açıklanması

HAGB kararı, denetim süresi içinde aşağıdaki hallerde iptal edilir ve mahkûmiyet hükmü açıklanır:

İptal Sebepleri

Denetim süresi içinde kasıtlı yeni bir suç işlenmesi,
Mahkemenin belirlediği yükümlülüklere uyulmaması,
Tazmin yükümlülüğünün yerine getirilmemesi,
Sanığın denetim süresinde kasıtlı suçtan mahkûm olduğunun sonradan anlaşılması.

İptal Sonrası Süreç

HAGB iptal edilirse mahkûmiyet hükmü açıklanır. Bu hüküm kesinleştikten sonra normal infaz hükümleri devreye girer. Sanık bu aşamada hapis cezasının ertelenmesi veya seçenek yaptırımlar talep edebilir.

Bu noktada etkin pişmanlık ve uzlaşma usulü sanık için ek değerlendirme alanlarıdır.

HAGB Adli Sicile İşlenir Mi?

HAGB kararı genel adli sicil kaydına işlenmez. Ancak Adli Sicil Yönetmeliği gereğince tutulan özel bir bölüme kaydedilir.

HAGB ve Sicil Kaydı Tablosu

Resmi kurum sabıka kaydı: HAGB görünmez,
İş başvurusu için sabıka kaydı: HAGB görünmez,
Adli sicil özel bölümü: HAGB görünür (sadece adli makamlarca),
Denetim süresi sonu: Özel bölümdeki kayıt da silinir,
Yeni suç işlenmesi durumu: Eski HAGB ortaya çıkar.

HAGB Sicili Silme Süreci

5 yıllık denetim süresi başarıyla tamamlandığında, mahkeme davanın düşmesine karar verir. Bu karar kesinleştikten sonra HAGB kaydı silinir ve sanık herhangi bir mahkûmiyet kaydı taşımaz duruma gelir.

HAGB Talep Dilekçesi Örneği

... ASLİYE CEZA MAHKEMESİ'NE

DOSYA NO: [Esas No]
SANIK: [Ad-Soyad, TC No]
SUÇ: [Suç adı, TCK madde no]
KONU: CMK m. 231 uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) talebimdir.

AÇIKLAMALAR:
1- Hakkımda yürütülen kovuşturma kapsamında [suç adı] suçundan yargılanmaktayım. Sayın Mahkemenizin takdiri doğrultusunda hakkımda 2 yıl veya altında bir hapis cezası tayin edilmesi durumunda CMK m. 231 hükmü gereğince HAGB kararı verilmesini talep ederim.

2- Daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmadım. Sabıka kaydım ektedir.

3- Suç nedeniyle mağdurun uğradığı [miktar] TL tutarındaki zararı [tarih] tarihinde tarafıma iade etmek üzere ödemiş bulunmaktayım. Ödeme dekontu ektedir.

4- Sosyal yaşantım, aile durumum ve mesleki konumum itibarıyla yeniden suç işlemeyeceğim, denetim süresi boyunca yükümlülüklere riayet edeceğim taahhüdündeyim.

5- CMK m. 231 hükmünün gerektirdiği tüm şartların oluştuğu kanaatindeyim.

EKLER: Sabıka kaydı, ödeme dekontu, ikametgâh belgesi.

SONUÇ VE TALEP: Yukarıda açıklanan sebeplerle, hakkımda CMK m. 231 uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesini saygılarımla arz ederim.

[Tarih] — [Sanık İmza]

Ceza yargılaması, HAGB talebi, itiraz yolu veya denetim süresi yükümlülükleri konusunda hukuki bilgi almak isteyenler, Balgat Hukuk iletişim sayfası üzerinden büromuza ulaşabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

HAGB talebinde bulunmak zorunlu mu?

Hayır. HAGB sanık lehine bir kurumdur ve sanığın açık kabulü gerekir. Sanık, mahkûmiyet kararının istinaf yoluyla incelenmesini tercih ediyorsa HAGB'yi reddedebilir. Ancak çoğu durumda HAGB, sanık için en avantajlı sonuçtur.

HAGB sonrası iş başvurularında sorun yaşar mıyım?

Hayır. HAGB resmi sabıka kaydında görünmez. İş başvurusunda istenen arşiv kaydı dahil adli sicil belgesinde HAGB ortaya çıkmaz. Bu nedenle iş ve meslek hayatınızda olumsuz etki doğurmaz.

HAGB'de hapse girer miyim?

Hayır. HAGB kararı verildiğinde mahkûmiyet hükmü açıklanmaz; dolayısıyla cezanız infaz edilmez. Denetim süresi boyunca kasıtlı yeni bir suç işlemediğiniz ve yükümlülüklere uyduğunuz takdirde hapis cezası uygulanmaz.

HAGB yargı pakedi ile değişti mi?

Evet. Anayasa Mahkemesi'nin 1 Haziran 2023 tarihli iptal kararı ve sonrasında çıkarılan 8. Yargı Paketi ile HAGB hükümlerinde değişiklikler yapılmıştır. Cinsel suçlar, eşe karşı yaralama gibi suç tipleri HAGB kapsamı dışına çıkarılmıştır. Güncel yasal düzenleme takip edilmelidir.

HAGB'ye kim itiraz edebilir?

HAGB kararına; sanık, müdafii (avukat), katılan, mağdur, Cumhuriyet savcısı ve hukuki yarar bulunan diğer kişiler 7 gün içinde itiraz edebilir. İtiraz mercii ağır ceza mahkemesidir.

HAGB ile birlikte adli para cezası kalır mı?

HAGB kararı verildiğinde verilen mahkûmiyet hükmü tamamen geri bırakılır. Hapis cezasıyla birlikte adli para cezası da açıklanmaz. Denetim süresi başarıyla tamamlanırsa dava düşer, hiçbir ceza infaz edilmez.

Çocuklar için HAGB nasıl uygulanır?

Çocuk Koruma Kanunu kapsamındaki çocuklarda HAGB denetim süresi 3 yıl olarak uygulanır. Ayrıca çocuklara verilen hapis cezası 3 yıla kadar HAGB kapsamında değerlendirilebilir. Çocuk failler için ek koruyucu hükümler bulunmaktadır.

Sorumluluk Reddi Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hukuki tavsiye niteliği taşımaz. HAGB başvurusu ve itiraz süreçleri suç tipi, dosya içeriği ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterdiğinden, mutlaka bir avukatın değerlendirmesi tavsiye edilir.

HAGB 2026: Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Şartları (CMK 231)