Mala Zarar Verme Suçu TCK 151 Cezası ve Şikayet Süresi 2026

Mala zarar verme suçu, gündelik hayatta en sık karşılaşılan ceza hukuku ihlallerinden biridir. Park hâlindeki araca çizik atmaktan komşu duvarına zarar vermeye, kavga sırasında telefon kırmaktan apartman kapısının tahrip edilmesine kadar pek çok eylem TCK m. 151 kapsamına girer. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun mala zarar verme hükümleri 2026 yılı itibarıyla şikayet süresi, uzlaşma usulü ve etkin pişmanlık imkânları bakımından belirleyici nitelik taşımaktadır. Bu rehberde temel hâl, nitelikli hâller, ceza miktarları, tazminat süreci ve örnek dilekçe yapısı ayrıntılı şekilde aktarılmıştır.

Mala Zarar Verme Suçu Nedir?

Mala zarar verme, başkasına ait taşınır veya taşınmaz bir malın kısmen veya tamamen yıkılması, tahrip edilmesi, yok edilmesi, bozulması, kullanılamaz hâle getirilmesi yahut kirletilmesi şeklinde tanımlanmaktadır. Korunan hukuki yarar, kişilerin mülkiyet hakkı ve malın kullanım değeridir. Suçun oluşması için failin kasten hareket etmesi yeterlidir; taksirle gerçekleştirilen zararlar bu madde kapsamına alınmaz, hukuk davası yoluyla tazmin edilebilir.

Mala zarar verme suçunun unsurları şu şekilde sıralanabilir:

• Başkasına ait bir malın varlığı (kendi malına verilen zarar bu kapsamda değildir),
• Malın yıkılması, tahrip edilmesi, bozulması veya kullanılamaz hâle getirilmesi,
• Failin kasten hareket etmiş olması (en azından olası kast düzeyinde),
• Hukuka aykırılık (rıza veya haklı sebep bulunmaması),
• Şikayete tabi hâllerde mağdurun şikayetinin varlığı.

Hangi Eylemler Mala Zarar Verme Sayılır?

Aracın camını kırmak, lastiğini kesmek, üzerine boya dökmek; komşunun balkon korkuluğunu sökmek; iş yerindeki vitrini tahrip etmek; tarladaki ürünü ezmek veya ağaçları kesmek; duvara graffiti yapmak; cep telefonunu yere çarpıp kırmak gibi eylemler tipik mala zarar verme örnekleridir. Ekonomik değer kaybı oluşması koşulu vardır; sıradan bir kirlilik şart edilmeyebilir.

TCK 151 Temel Hâl ve Cezası

TCK m. 151/1'de düzenlenen temel hâl için ceza, 4 aydan 3 yıla kadar hapis veya adli para cezası olarak öngörülmüştür. Hâkim, somut olayın özelliklerine göre seçimlik ceza tercihini yapar; zararın miktarı, failin kusur durumu, sabıka kaydı ve pişmanlık göstergeleri belirleyici olur.

Hayvan Üzerinde Tahripkâr Etki

TCK m. 151/2 uyarınca haklı bir neden olmaksızın sahipli hayvanı öldüren, işe yaramayacak hâle getiren veya değerini azaltan kişi de aynı ceza ile cezalandırılır. Sahipsiz hayvanlara yönelik eylemler ise 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu kapsamında değerlendirilir.

Adli Para Cezası Tercihi

Hâkim, hapis cezası yerine veya hapis cezasına ek olarak adli para cezası verebilir. Hapis cezası 1 yılın altında ise HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) uygulanabilir ve sicile işlenmez.

Nitelikli Hâller (TCK 152)

TCK m. 152, mala zarar verme suçunun ağırlaştırıcı sebeplerini düzenler. Bu hâllerde temel ceza bir katına kadar artırılır ve suç re'sen soruşturulur; şikayet aranmaz.

Birinci Fıkra Ağırlaştırıcı Sebepler

• Kamu kurum ve kuruluşlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış yer, bina, tesis veya diğer eşya hakkında işlenmesi,
• Yangına, sel ve taşkına, kazaya ve diğer felaketlere karşı korunmaya tahsis edilmiş her türlü eşya veya tesis hakkında işlenmesi,
• Devlet ormanı statüsündeki yerler hariç, nerede olursa olsun, her türlü dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğu hakkında işlenmesi,
• Sulamaya, içme suyu sağlamaya, sel ve taşkınlara karşı korumaya yarayan tesisler hakkında işlenmesi,
• Grev veya lokavt hâllerinde işverenlerin veya işçilerin veya işveren veya işçi sendika veya konfederasyonlarının maliki olduğu veya kullanımında olan bina, tesis veya eşya hakkında işlenmesi,
• Siyasi partilerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ve üst kuruluşlarının maliki olduğu veya kullanımında olan bina, tesis veya eşya hakkında işlenmesi,
• Sona ermiş olsa bile, görevinden ötürü öç almak amacıyla bir kamu görevlisinin zararına olarak işlenmesi.

İkinci Fıkra: Yangın, Patlayıcı, Sel

Mala zarar verme suçunun; yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak; toprak kaymasına, çığ düşmesine, sel veya taşkına neden olarak; radyasyona maruz bırakarak, nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanarak işlenmesi hâlinde verilecek ceza iki katına kadar artırılır.

İbadethane ve Mezarlıklar

TCK m. 153 uyarınca dinî ibadete ayrılmış yerleri, mezarları ve buralardaki eşyayı tahrip eden kişi ayrıca cezalandırılır. Bu suç da re'sen soruşturulur ve şikayete tabi değildir.

Şikayet Süresi ve Zamanaşımı

Mala zarar verme suçunda iki süre birlikte takip edilmelidir: şikayet süresi ve dava zamanaşımı.

Şikayet Süresi: 6 Ay

TCK m. 73 uyarınca mağdur, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikayette bulunmalıdır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir. Süre geçirildikten sonra yapılan şikayet üzerine kovuşturma yapılamaz; savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Şikayet süresi nitelikli hâllerde (TCK 152) işlemez; bu suçlar re'sen takip edilir.

Dava Zamanaşımı: 8 Yıl

TCK m. 66 uyarınca üst sınırı 5 yılı geçmeyen suçlarda dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Mala zarar vermenin temel hâli bu kategoriye girer. Nitelikli hâllerde ceza arttığı için zamanaşımı süresi de uzayabilir.

Süre Hesabında Dikkat Edilecekler

• Şikayet süresi öğrenme tarihinden itibaren işler, suç tarihinden değil,
• Birden fazla mağdur varsa her biri için süre ayrı işler,
• Mağdur reşit değilse süre, kanuni temsilcinin öğrendiği tarihten itibaren başlar,
• Şikayetten vazgeçme tüm faillere sirayet eder (TCK m. 73/5),
• Suç tarihi belirsizse savcılık delil değerlendirmesi yaparak tarihi tespit eder.

Uzlaşma Usulü ve Sonuçları

TCK m. 151'in temel hâli, CMK m. 253 kapsamında uzlaşmaya tabi suçlardandır. Soruşturma aşamasında savcılık, dosyayı bürodaki uzlaştırmacıya gönderir ve taraflar arasında uzlaşma imkânı araştırılır.

Uzlaşma Süreci Aşamaları

1. Savcılık veya mahkeme dosyayı uzlaştırma bürosuna sevk eder,
2. Büro, tarafsız bir uzlaştırmacı görevlendirir,
3. Uzlaştırmacı taraflarla görüşür, edim önerisi sunar,
4. Edim, para ödemesi, tamirat, özür dileme veya bir hizmet edimi olabilir,
5. Tutanak imzalanır, edim yerine getirilir veya teminata bağlanır,
6. Soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı, kovuşturmada düşme kararı verilir.

Uzlaşmanın Sicile Etkisi

Uzlaşma sonucu verilen kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararı, adli sicile mahkûmiyet olarak işlenmez. Bu nedenle sanık açısından son derece avantajlı bir yoldur. Etkin pişmanlık ile karıştırılmamalı; uzlaşma her iki tarafın iradesine, etkin pişmanlık ise tek taraflı pişmanlık beyanına dayanır.

Etkin Pişmanlık ve İndirim

TCK m. 168'in atfı ile mala zarar verme suçunda etkin pişmanlık uygulanabilir. Failin zararı gidermesi karşılığında ciddi indirim olanağı doğar.

İndirim Oranları

• Kovuşturma başlamadan tam zarar gidermede: 2/3 oranına kadar indirim,
• Kovuşturma başladıktan sonra hüküm öncesi tam zarar gidermede: 1/2 oranına kadar indirim,
• Kısmi zarar gidermede: Mağdurun rızası varsa indirim oranı korunur, yoksa hâkim takdir eder.

Mağdurun Kabul Etmemesi

Zarar mağdurun rızasıyla giderilmemişse, fail tutarı mahkeme veznesine yatırabilir. Mahkeme bu ödemeyi de etkin pişmanlık olarak kabul eder ve indirim uygular. Banka dekontu ve tevdi belgesi dosyaya sunulmalıdır.

Tazminat Davası ve Maddi Manevi Zarar

Ceza davasıyla birlikte veya sonra, asliye hukuk mahkemesinde tazminat davası açılabilir. Tazminat iki kalemden oluşur:

Maddi Tazminat

• Onarım masrafı (fatura, fiş, ekspertiz raporu),
• Yenisi ile değiştirme maliyeti (totalden ziyade kısmi zarar),
• Değer kaybı (örneğin onarılmış aracın piyasa değeri düşüşü),
• Kullanım kaybı (araç tamir süresince kira bedeli),
• Yan giderler (çekici, ekspertiz, ulaşım masrafları).

Manevi Tazminat

Zarar görenin yaşadığı üzüntü, elem, sıkıntı ve şahsi değerlere yönelik tahribat manevi tazminat konusu olabilir. Aile yadigârı eşyaların tahribi, evcil hayvanın öldürülmesi gibi durumlarda manevi tazminat miktarı önemli ölçüde artabilir.

Faiz ve Yargılama Giderleri

Tazminat talebine olay tarihinden itibaren yasal faiz işletilebilir. Mahkeme avans masrafları, bilirkişi ücreti ve karşı vekalet ücreti de davayı kazanan tarafa yükletilir. Ceza dosyasındaki bilirkişi raporu hukuk davasında kuvvetli delil niteliği taşır.

Şikayet Dilekçesi Örneği

Sıkça Sorulan Sorular

Park hâlindeki araca çizik atılması mala zarar verme midir?

Evet. Aracın boyasının kasten çizilmesi, lastiğinin patlatılması, ön camının kırılması TCK m. 151 kapsamında mala zarar verme suçudur. Mağdur, kamera kayıtlarını ve ekspertiz raporunu delil olarak savcılığa sunabilir.

Komşumla tartışmada vazo kırdım, ceza alır mıyım?

Kasten yapılmışsa evet. Eylem TCK m. 151 temel hâli kapsamına girer. Ancak uzlaşma yoluna gidilebilir; mağdurla uzlaşıp zararı giderirseniz dosya düşer. Etkin pişmanlık göstererek de ciddi indirim alınabilir.

Mala zarar verme ile kasten yaralama birlikte işlenirse ne olur?

İki ayrı suç oluşur ve gerçek içtima kuralı uygulanır. Hem mala zarar vermeden hem kasten yaralamadan ayrı ceza verilir. Tek bir eylemde her iki sonuç doğmuşsa fikri içtima değerlendirmesi yapılabilir.

Trafik kazasında karşı araca zarar veren ceza alır mı?

Hayır. Trafik kazaları taksirle gerçekleşir; mala zarar verme suçu kasıt aramaktadır. Zarar görenin tazminat hakkı sigorta ve hukuk davası yoluyla karşılanır. Kasıtlı çarpışma varsa o zaman TCK m. 151 değil, doğrudan kasten yapılan başka suçlar gündeme gelir.

Sosyal medyada paylaşılan zarar görüntüsü delil olur mu?

Evet. Sosyal medya paylaşımları, sahibi tarafından açık olarak yayımlandığında ceza yargılamasında delil değeri taşır. Ekran görüntüsü alınıp noter onayı veya e-tespit ile saklanırsa delil değeri güçlenir.

Çocuk faillerin durumu nedir?

12 yaşından küçük çocuklar ceza ehliyetine sahip değildir; haklarında güvenlik tedbiri uygulanır. 12-15 yaş arası çocuklarda işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği sosyal inceleme raporu ile değerlendirilir. Zararın tazmininden ise veliler hukuken sorumludur.