Deepfake sahte görüntü suçu, yapay zeka tabanlı modellerin gerçek bir kişinin yüzünü, sesini veya bedenini izinsiz şekilde başka bir video, fotoğraf veya ses kaydına yerleştirmesiyle ortaya çıkan dijital şiddet türüdür. 2026 itibarıyla Türkiye'de Cumhuriyet Başsavcılıklarına yapılan deepfake şikayetlerinde belirgin bir artış yaşanmıştır. Bu eylem; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 134 (özel hayatın gizliliğini ihlal), m. 136 (kişisel verilerin hukuka aykırı yayılması) ve m. 245/A (yasak cihaz veya programların kullanılması) hükümlerini ihlal eder; içeriğin niteliğine göre TCK m. 226 müstehcenlik, m. 158/1-f bilişim yoluyla dolandırıcılık, m. 107 şantaj ve mağdurun çocuk olması halinde m. 103 çocuğun cinsel istismarı suçları da uygulanır. Bu rehber, deepfake mağdurlarının ilk dakikalarda atması gereken acil adımları, içerik kaldırma sürecini, suç duyurusu yöntemini ve manevi tazminat haklarını ayrıntılı şekilde açıklamaktadır.
İçindekiler
Deepfake Nedir ve Nasıl Üretilir?
Deepfake ("derin sahte"), derin öğrenme tabanlı üretken yapay zeka modellerinin (özellikle GAN ve diffusion mimarileri) gerçek bir kişinin görüntü veya ses verilerini kullanarak bu kişiye ait olmayan içerikler üretmesidir. Ortaya çıkan içerik, izleyici tarafından gerçek sanılacak kadar yüksek kalitededir.
Kullanılan Yöntem Türleri
- Yüz değiştirme (face swap): Bir kişinin yüzünün başka bir videodaki yüzle değiştirilmesi,
- Yüz canlandırma (face reenactment): Statik bir fotoğraftan konuşan video üretilmesi,
- Ses klonlama (voice cloning): Birkaç saniyelik ses örneğinden yapay konuşma üretimi,
- Bütün gövde sentezi: Tek fotoğraftan farklı pozlarda görüntü üretimi,
- Sentetik kimlik: Hiç var olmayan kişilerin profil fotoğraflarının üretilmesi.
Türkiye'deki Yaygın Suistimal Senaryoları
- Kadın mağdurların yüzlerinin müstehcen içeriklere yerleştirilmesi,
- Şirket yöneticisi sesinin klonlanarak EFT talimatı verilmesi (CEO fraud),
- Ünlülerin sahte yatırım reklamlarında kullanılması,
- Eski sevgili veya partnere yönelik intikam amaçlı sahte içerik,
- Siyasi figürlerin sahte demeçlerle hedef alınması,
- Aile bireylerinin sesinin klonlanarak "acil para" dolandırıcılığı.
Yasal Çerçeve: TCK 134-136-245
Deepfake içeriklerin hukuki niteliği, tek bir kanun maddesi ile sınırlı değildir. İçeriğin niteliğine ve kullanım amacına göre birden fazla suç tipi devreye girer. Aşağıda, Cumhuriyet Başsavcılıklarının deepfake dosyalarında en sık uyguladığı hükümler yer almaktadır.
TCK m. 134 — Özel Hayatın Gizliliğini İhlal
"Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimseye 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilir." İkinci fıkraya göre, bu ihlal görüntü veya ses kaydı alınmak suretiyle gerçekleştirilirse ceza alt sınırı uygulanmaz ve artırılır. Görüntülerin ifşası halinde 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası uygulanır; basın ve yayın yoluyla yayılma halinde ceza ayrıca yarı oranında artırılır.
TCK m. 136 — Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme veya Ele Geçirme
"Kişisel verileri, hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi, 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır." Deepfake içeriğin yapımında kullanılan biyometrik veriler (yüz, ses) kişisel veri kabul edilir ve bu maddenin doğrudan kapsamına girer.
TCK m. 245/A — Yasak Cihaz veya Programlar
Bir cihazın, bilgisayar programının, şifrenin veya benzeri güvenlik kodunun, yalnızca bilişim suçlarını işlemek amacıyla üretilmesi, satılması, sevk edilmesi, satın alınması, başkalarına verilmesi veya bulundurulması cezalandırılır. Yalnızca deepfake üretmek amacıyla özelleştirilmiş yazılımların kullanımı bu kapsamda değerlendirilir.
İlgili Diğer Suçlar
- TCK m. 158/1-f: Bilişim sistemleri kullanılarak dolandırıcılık (3-10 yıl hapis),
- TCK m. 107: Şantaj — sahte içerik üzerinden tehdit halinde uygulanır (1-3 yıl),
- TCK m. 226: Müstehcen içerik üretimi ve yayılması (1-10 yıl, mağdur çocuksa daha ağır),
- TCK m. 103: Çocuğun cinsel istismarı — mağdur çocuksa devreye girer (8-15 yıl),
- TCK m. 125: Hakaret — sahte içerik üzerinden onur kırıcı paylaşım,
- 6698 sayılı KVKK m. 17: Biyometrik verinin işlenmesi nedeniyle idari para cezası.
Mağdurun İlk Saatlerde Atması Gereken Adımlar
Deepfake içeriğin yayılma hızı çok yüksek olduğundan, mağdurun ilk 24 saat içinde atacağı adımlar kritik öneme sahiptir. Aşağıdaki sıralama, içeriğin yayılmasını sınırlama ve dosyanın güçlü delillerle açılmasını sağlama amacı taşır.
Adım 1: Sakin Kalın ve Tek Başınıza Olmadığınızı Hatırlayın
Sahte içerikle karşılaşma anı, mağdur için son derece sarsıcıdır. Bu duyguyu yaşamanız doğal ve insanidir. Mümkünse güvendiğiniz bir yakınınızı arayarak süreci birlikte yürütün. Kararlarınızı duygusal yoğunluk altında almak yerine, kısa bir nefes molası vermeniz tavsiye edilir.
Adım 2: İçeriği Belgelendirin (Silmeyin)
- İçeriğin tam URL bağlantısını kopyalayın,
- Yayın tarihi, paylaşan hesap kullanıcı adı ve yorum sayısını içeren ekran görüntüsü alın,
- Görüntüyü tarih damgalı şekilde başka bir cihazda yedekleyin,
- İçeriği silmeyin veya yayından kaldırmayı henüz talep etmeyin; önce delil zincirini oluşturun.
Adım 3: Noter Tespiti veya Adli Bilişim
İçerik silindiğinde dijital delil kaybolabileceği için, noter aracılığıyla ekran tespiti yaptırılması en güvenli yöntemdir. Noter, bilgisayar ekranında gördüklerini tutanağa bağlar. Acil durumlarda, hukuki destek aldığınız büro adli bilişim uzmanı ile çalışarak veri imajı (hash değerli kopya) alabilir.
Adım 4: Hukuki Destek
Süreci tek başınıza yürütmek zorunda değilsiniz. Bir avukatın değerlendirmesi, hem dilekçenin doğru hazırlanması hem de erişim engeli başvurusunun hızla yapılması için önemlidir.
İçerik Kaldırma ve Erişim Engeli
Sahte içeriğin yayılmasını sınırlamanın iki paralel yolu vardır: platforma doğrudan bildirim ve Sulh Ceza Hakimliği kararıyla erişim engeli.
Platform Bildirim Formları
- Meta (Instagram/Facebook): "Sentetik medya ve manipüle edilmiş içerik" kategorisinden bildirim — 24 saat içinde inceleme,
- X (Twitter): "Manipüle edilmiş medya" formu — politika kapsamında öncelikli kaldırma,
- TikTok: "Sentetik ve manipüle edilmiş medya" bildirimi — yüksek öncelikli inceleme,
- YouTube: "Kişisel görüntü gizliliği" şikayeti — kimlik doğrulamalı başvuru,
- Reddit: Subreddit moderatörleri + site geneli bildirim,
- Google Arama: "Rıza dışı sahte içerik kaldırma" formu (deindexing).
5651 Sayılı Kanun m. 9 — Sulh Ceza Hakimliği Erişim Engeli
Kişilik haklarını ihlal eden içerik için Sulh Ceza Hakimliğine başvurulduğunda hakim 24 saat içinde karar verir. Karar BTK tarafından platforma iletilir; içeriğin yayından kaldırılması veya URL bazlı erişim engeli uygulanır.
5651 Sayılı Kanun m. 9/A — Özel Hayatın Gizliliği
Mağdur, özel hayatın gizliliği ihlali sebebiyle doğrudan BTK Başkanlığına başvurarak içeriğin 4 saat içinde erişime engellenmesini talep edebilir. Bu yol özellikle cinsel içerikli deepfake mağdurları için en hızlı seçenektir.
Suç Duyurusu ve Soruşturma Süreci
Erişim engeli içeriğin yayılmasını durdurur; ancak failin tespiti ve cezalandırılması için Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusu zorunludur.
Başvurulacak Merciler
- Mağdurun ikamet ettiği yer Cumhuriyet Başsavcılığı,
- Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı,
- Mağdurun bulunduğu ildeki Çocuk Şube (mağdur 18 yaş altı ise),
- USOM çevrimiçi siber olay bildirim portalı.
Suç Duyurusu Dilekçesi Şablonu
MÜŞTEKİ: [Ad-Soyad, TC No, Adres, Telefon]
ŞÜPHELİ: Meçhul Şahıs (içeriği üreten/yayan)
SUÇ: Özel Hayatın Gizliliğini İhlal (TCK 134), Verileri Hukuka Aykırı Yayma (TCK 136), Yasak Program Kullanma (TCK 245/A), gerekirse Şantaj (TCK 107)
OLAY TARİHİ: [Tarih ve saat]
OLAYLAR:
1- [Tarih] [Saat] itibariyle [platform] üzerinde [URL] bağlantılı içeriğin paylaşıldığını öğrendim. İçerikte yer alan görüntü/ses bana ait değildir; yapay zeka ile üretilmiş sahte içeriktir.
2- Söz konusu içerik gerçeği yansıtmamakta olup, yüzümün/sesimin izinsiz şekilde başka bir kayda yerleştirilmesi suretiyle oluşturulmuştur. İçeriğin orijinaline tarafımca verilen herhangi bir rıza yoktur.
3- İçeriği belgelemek üzere [tarih] saat [saat]'te noter tespiti yaptırılmıştır (ek: noter tutanağı). Aynı gün [platform] üzerinden içerik kaldırma talebi iletilmiştir (başvuru no: [...]).
4- Söz konusu eylem TCK 134, 136 ve 245/A kapsamında suç oluşturmakta olup, içeriğin yayılması ile mesleki, sosyal ve kişilik haklarım açısından telafisi güç zarar oluşmuştur.
DELİLLER: Noter tespit tutanağı, içerik ekran görüntüleri, platform bildirim ekran görüntüleri, adli bilişim raporu, şahit beyanları (varsa), manevi zarar belgeleri.
TALEP: Şüpheli hakkında soruşturma açılmasını, [platform] üzerinden IP ve kullanıcı bilgilerinin talep edilmesini, içeriğin yayından kaldırılması için Sulh Ceza Hakimliğine başvurulmasını, adli bilişim raporu alınmasını ve manevi tazminat haklarımın saklı tutulmasını arz ederim. [Tarih]
Müşteki — [İmza]
Soruşturma Süreci
- Cumhuriyet savcısı, kolluk birimlerinden delillerin toplanmasını ister,
- Platformlardan IP, e-posta ve oturum bilgileri talep edilir,
- Adli Tıp Kurumu veya özel bilirkişiden görüntü doğrulama raporu alınır,
- Şüpheli tespit edilirse ifade alınır, gerekirse tutuklama talebi gündeme gelir,
- Soruşturma sonunda iddianame düzenlenir ve Asliye Ceza Mahkemesine sevk edilir.
Adli Bilişim ve Delil Tespiti
Deepfake davalarında en güçlü delil, adli bilişim raporu ve görüntü doğrulama analizidir. Bu raporlar, içeriğin yapay zeka tarafından üretildiğini bilimsel verilerle ispatlar.
Adli Bilişim Raporunda Aranan Unsurlar
- Görüntünün metaveri (EXIF) analizi — gerçek çekim kaynağı var mı,
- Piksel düzeyinde frekans analizi — GAN/diffusion modelinin bıraktığı izler,
- Yüz ve dudak senkronizasyonu — ses-görüntü uyumsuzluğu,
- Işık ve gölge tutarlılığı — sentetik üretim göstergesi,
- Cilt dokusu ve göz kırpma patern analizi,
- Ters görüntü arama sonuçları (kaynak içeriğin tespiti).
Hangi Kurumlardan Rapor Alınır?
- Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi,
- Üniversitelerin Adli Bilişim laboratuvarları (Hacettepe, Gazi, ODTÜ),
- TÜBİTAK BİLGEM Siber Güvenlik Enstitüsü,
- Bağımsız bilirkişi listelerinden seçilen özel adli bilişim uzmanları.
Manevi Tazminat Davası
Deepfake mağduru olmak, kişilik haklarına ağır bir saldırı niteliğindedir. Bu nedenle ceza davasından bağımsız olarak asliye hukuk mahkemesinde manevi tazminat davası açılabilir.
Davanın Hukuki Dayanakları
- Türk Borçlar Kanunu m. 49 — haksız fiil sorumluluğu,
- Türk Borçlar Kanunu m. 58 — kişilik haklarına saldırı nedeniyle manevi tazminat,
- Türk Medeni Kanunu m. 24-25 — kişilik haklarının korunması,
- Zamanaşımı 2 yıldır (TBK m. 72) ancak ceza davası ile birlikte 8 yıla uzar.
Tazminat Miktarını Belirleyen Unsurlar
- İçeriğin yayılma derecesi ve görüntülenme sayısı,
- Mağdurun mesleki ve sosyal konumu (kamuya mal olmuş kişi olup olmadığı),
- İçeriğin niteliği — özellikle cinsel içerikli ise tazminat daha yüksek,
- Failin kusurunun ağırlığı ve ekonomik durumu,
- Mağdurda oluşan psikolojik zarar (sağlık raporları),
- İçeriğin yayından kaldırılma süresi.
Mağdur Destek Mekanizmaları
Deepfake mağduriyetinin psikolojik etkisi, hukuki süreç kadar önemli bir boyuttur. Türkiye'de mağdura destek olan resmi ve sivil kuruluşlar bulunmaktadır.
Resmi Destek
- Adalet Bakanlığı Mağdur Hakları Daire Başkanlığı: Ücretsiz hukuki yönlendirme,
- Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü: Her adliyede aktif,
- 183 ASDEP: Aile, Sosyal Hizmet ve Çocuk Destek Hattı,
- Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM): Kadın mağdurlar için 7/24 destek.
Sivil Toplum Kuruluşları
- Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı,
- Kadın Dayanışma Vakfı,
- Türkiye Bilişim Vakfı (TBV) — siber zorbalık destek hattı,
- Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği,
- Türk Psikologlar Derneği — travma destek listesi.
Psikolojik Destek
Deepfake mağduriyeti travma sonrası stres tepkilerine yol açabilir. Bir ruh sağlığı uzmanından destek almak hem iyileşme sürecine hem de mahkemede manevi zararın belgelenmesine katkı sağlar. Uzmanlardan alınan raporlar, manevi tazminat miktarının belirlenmesinde değerlendirilen unsurlardan biridir.
İlgili Rehberler
Konuyla ilgili diğer rehberlerimiz için sosyal medya hesabı çalınması, KVKK ihlali şikayet ve sosyal medyada hakaret rehberlerimizi inceleyebilirsiniz.
Deepfake mağduriyeti, içerik kaldırma, suç duyurusu hazırlığı veya manevi tazminat davası için yanınızda olmak amacıyla Balgat Hukuk iletişim sayfası üzerinden büromuza ulaşabilirsiniz. Tüm görüşmeler gizlilik içinde yürütülür.
Sıkça Sorulan Sorular
İçerik kaldırıldıktan sonra dava devam eder mi?
Evet. İçeriğin kaldırılması yalnızca yayılmayı durdurur; suç işlenmiştir ve fail hakkında soruşturma sürer. Tam aksine, içeriğin geçmişte yayınlandığı dönemin delillenmesi sayesinde tazminat talebiniz güçlenir.
Ben paylaşmadığım halde tanıdıklarım gördü, ne yapmalıyım?
Tanıdıklarınızdan içeriği gördüklerine dair tanıklık etmelerini isteyebilirsiniz. Şahit ifadeleri, içeriğin yayılma derecesinin ispatında önemlidir. Ayrıca uyarmadığınız kişilerin yanlış anlamasını önlemek için kısa bir açıklayıcı duyuru paylaşmanız tavsiye edilir.
Çocuğum deepfake mağduru oldu, ek tedbir nedir?
18 yaş altı mağdurlar için süreç çok daha hızlı işler. Çocuk Şube ve Cumhuriyet Başsavcılığı acil tedbir kararıyla içeriği derhal kaldırtır. Ayrıca TCK m. 103 çocuğun cinsel istismarı ve TCK m. 226 müstehcenlik suçları devreye girer; ceza alt sınırı çok yüksektir (8-15 yıl). Velayet sahibi anne veya baba şikayet hakkını kullanır.
Şirketim sahte CEO sesiyle dolandırıldı, nasıl ilerlerim?
Bu eylem TCK m. 158/1-f bilişim yoluyla nitelikli dolandırıcılık kapsamına girer (3-10 yıl hapis). Bankaya derhal işlem iptali talebi gönderin; aynı gün siber suç birimine şikayette bulunun. Şirket yöneticisinin gerçek sesiyle ilgili bir referans kaydı sunulması, delillendirmeyi kolaylaştırır. Banka dolandırıcılığı iade rehberimize bakabilirsiniz.
Fail yurt dışında, hak alabilir miyim?
Evet. Suç Türkiye'de mağdura yöneldiği için Türk yargısı yetkilidir (TCK m. 8). Failin yurt dışında olması süreci uzatır ancak engellemez; uluslararası adli yardım yoluyla işlem yapılır. İçerik kaldırma süreci tamamen Türkiye'deki BTK tarafından yürütülür ve bu süreç fail tespitinden bağımsızdır.