Bilişim Yazılım Geliştirici Freelance vs Bordro Farkları 2026 Rehberi

Bilişim çalışanı ve yazılım geliştirici için freelance ile bordrolu çalışma arasındaki hukuki, mali ve sosyal güvenlik farkı, sektörün hızla büyümesiyle birlikte iş hukukunun en sık karşılaşılan sorularından biri haline gelmiştir. Türkiye'de bilişim sektörü çalışanları; yurt içi ajans, ürün şirketi, ölçeklenen startup, kurumsal teknoloji bölümü, yurt dışı uzaktan ekipler ve bağımsız freelance projeler arasında çok çeşitli çalışma modelleriyle istihdam edilmektedir. Bu rehberde; 4857 sayılı İş Kanunu, 5510 sayılı SGK Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde freelance vs bordro statü farkları, muvazaa-işçi sayılma, fazla mesai, fikri mülkiyet, vergi, sigorta primi ve rekabet yasağı başlıkları somut Yargıtay içtihadıyla ele alınmaktadır.

Freelance ve Bordrolu Kavramları

Yazılım sektöründe iki temel çalışma modeli vardır:

Bordrolu (kadrolu) çalışma: 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında işveren ile yazılı/sözlü iş sözleşmesi imzalanır. İşçi, ücret karşılığı, işverenin emir-talimatı altında ve bağımlılık unsuruyla iş görür. SGK 4/a statüsünde sigortalı olur. Aylık brüt-net maaş alır; vergi ve sigorta primleri işveren tarafından kesilip yatırılır.

Freelance (serbest) çalışma: Türk Borçlar Kanunu m. 470 vd. (eser sözleşmesi) veya m. 502 vd. (vekalet sözleşmesi) kapsamında bağımsız iş görme ilişkisi kurulur. Geliştirici kendi adına şahıs şirketi/serbest meslek mükellefi olur, fatura keser. SGK 4/b (Bağ-Kur) statüsünde sigortalanır. Çalışma saatini, yerini ve yöntemini kendisi belirler.

İki model arasındaki temel ayrım bağımlılık unsurudur. Yargıtay yerleşik içtihadı; bağımlılığın varlığı için (i) iş gücünü işverenin emrine sunma, (ii) işverenin yönetim-denetim-talimat hakkı, (iii) işyeri veya işverenin tayin ettiği yerde çalışma, (iv) belirli bir ücret karşılığı düzenli iş görme unsurlarını arar.

Bordrolu Yazılımcının Hakları

Bordrolu yazılım geliştiricisi, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında işçi statüsündedir ve şu haklara sahiptir:

• Çalışma süresi: Haftalık en çok 45 saat (İK m. 63), günlük en çok 11 saat,
• Ara dinlenme (m. 68): 4 saatten az 15 dk, 4-7,5 saat arası 30 dk, 7,5 saatten fazla 60 dk,
• Fazla mesai (m. 41): Haftalık 45 saati aşan çalışma için %50 zamlı ücret; yıllık üst sınır 270 saat,
• Yıllık izin (m. 53): 1-5 yıl 14 gün, 5-15 yıl 20 gün, 15+ yıl 26 gün,
• Hafta tatili (m. 46): Haftada en az 24 saat kesintisiz tatil,
• UBGT (m. 47): Ulusal bayram-genel tatil günlerinde çift ücret,
• Kıdem tazminatı: 1+ yıl kıdemde haklı fesih veya işveren haksız feshinde her tam yıl için 1 aylık giydirilmiş ücret,
• İhbar tazminatı (m. 17): 2-8 hafta arası bildirim süresi,
• İşe iade davası: 30+ işçili işyerinde 6 ay kıdem ve belirsiz süreli sözleşme şartıyla,
• SGK 4/a sigortası: Hastalık, analık, iş kazası-meslek hastalığı, malullük, yaşlılık, ölüm sigortası ile işsizlik sigortası,
• Uzaktan çalışma (m. 14): Yazılı sözleşme zorunlu; bordrolu hakların tamamı geçerli.

Yazılım geliştirici için fazla mesai ispatında Git commit zaman damgaları, Jira-Trello issue kayıtları, Slack-Teams mesaj saatleri, VPN giriş-çıkış logları, kurumsal e-posta saatleri, CI/CD pipeline log kayıtları, Pull Request review zamanları güçlü elektronik delildir.

Freelance Yazılımcının Statüsü

Freelance yazılım geliştirici çoğunlukla iki vergi modeli üzerinden çalışır:

1. Şahıs şirketi (Bireysel mükellefiyet): Vergi dairesinde gerçek kişi tacir olarak kayıt; ticari kazanç vergisi, KDV, geçici vergi sorumluluğu,
2. Serbest meslek mükellefi: 213 sayılı VUK m. 65 anlamında serbest meslek faaliyeti; serbest meslek makbuzu düzenler,
3. Limited/Anonim şirket: Tüzel kişi mükellefiyeti; kurumlar vergisi sorumluluğu.

Freelance modelin avantajları:

• Çalışma saati, yeri ve yöntemi serbest belirleme,
• Birden çok müşteri ile aynı anda çalışma imkanı,
• Hizmet ihracı (yurt dışı müşteri) için KDV istisnası (KDVK m. 12/2),
• Belirli koşullarda %80'e varan kazanç indirimi (GVK m. 89/13 — yurt dışı yazılım hizmetlerinde),
• Gider gösterme imkanı (donanım, yazılım lisansı, ofis, internet, eğitim).

Dezavantajları ve riskleri:

• Kıdem-ihbar tazminatı, yıllık izin, fazla mesai gibi İş Kanunu hakları yok,
• Hastalık veya işsizlik halinde gelir kesintisi,
• Bağ-Kur prim yükü (asgari 4/b prim),
• Belge düzeni, defter tutma, KDV-Gelir Vergisi beyanname yükümlülüğü,
• Tek müşteri bağımlılığında işçi sayılma riski (muvazaa).

Muvazaa ve İşçi Sayılma

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu yerleşik içtihadı; hukuki ilişkinin nitelendirilmesinde tarafların adlandırması değil, gerçek niyet ve fiili durum esas alır. "Freelance sözleşme" başlığı altında fiili işçi-işveren ilişkisi kurulması muvazaadır.

Yargıtay'ın işçi statüsüne karine kabul ettiği fiili göstergeler:

• Tam zamanlı tek müşteriye/şirkete çalışma,
• Sabit mesai saati ve günlük standup toplantılarına katılım,
• Şirket içi hiyerarşi ve teknik lider/CTO bağlılığı,
• Şirket donanımı, hesabı, mailini kullanma,
• Şirket performans değerlendirme sistemine girme,
• Aylık sabit ödeme (fatura ile maaş benzeri tutar),
• Şirket içi eğitim, izin onay süreçlerine tabi olma,
• Uzun süreli ilişki (1+ yıl).

Bu unsurların önemli bir kısmı bir araya geldiğinde geliştirici, hizmet tespit davası ile geriye dönük olarak işçi sayılmayı talep edebilir. Kabul edilirse:

• Geriye dönük 5 yıllık kıdem tazminatı,
• İhbar tazminatı,
• Fazla mesai, hafta tatili, UBGT alacakları,
• Yıllık izin parası,
• SGK 4/a primlerinin geriye dönük tahakkuku.

Asıl-alt işveren ilişkisi ve muvazaa için çağrı merkezi çalışan hakları rehberi ve haklı nedenle istifa rehberine bakabilirsiniz.

Fikri Mülkiyet ve Kod Sahipliği

Yazılım, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında "ilim ve edebiyat eseri" sayılır (FSEK m. 2). Eser üzerindeki haklar mali (işleme, çoğaltma, yayma, temsil, umuma iletim) ve manevi (sahiplik, adın belirtilmesi, eserin bütünlüğü) olarak ikiye ayrılır.

Bordrolu yazılımcı (FSEK m. 18/2):

• İşçinin iş gördüğü sırada meydana getirdiği eserin mali hakları, aksi sözleşmede kararlaştırılmadıkça işverene aittir,
• Manevi haklar (eserin sahibi olarak gösterilme, eserin bütünlüğünü koruma) yazara aittir,
• İş kapsamı dışı projeler (örn: kişisel hobi projesi, akşam yazılan open-source kütüphane) işçinindir,
• İş sözleşmesinde "tüm çalışma süresi boyunca yazılan kod işverene aittir" şeklindeki genel-soyut kayıtlar Yargıtay tarafından dar yorumlanır.

Freelance yazılımcı (TBK m. 470 vd.):

• Mali haklar kural olarak geliştiricidedir,
• Sözleşmede açık temlik hükmü olmadan müşteriye geçmez,
• Sözleşmede "tüm haklar müşteriye temlik edilir" hükmü dahi FSEK m. 50 nedeniyle bazı haklarda sınırlıdır,
• Açık kaynak lisansı kullanılan kütüphaneler (MIT, Apache, GPL, AGPL) ilgili lisans şartlarına uyum gerektirir.

Vergi ve SGK Karşılaştırması

Yazılımcının iki model arasındaki vergi-sigorta yükü farkı belirleyicidir.

Bordrolu (4/a):

• Gelir vergisi: %15-40 arasında artan oran (brüt maaş dilimine göre),
• SGK işçi payı: %14 + işsizlik %1 = %15,
• SGK işveren payı: %20,5 + işsizlik %2 = %22,5 (işveren cebinden),
• Damga vergisi: ‰7,59,
• Hastalık-analık-iş kazası-emeklilik sigortası tam koruma,
• İşsizlik sigortası ödeneği hakkı.

Freelance/Şahıs şirketi (4/b):

• Gelir vergisi: %15-40 (basit usul mümkün değil; gerçek usul),
• KDV: %20 (hizmet ihracında istisna),
• Geçici vergi: 3 ayda bir,
• Bağ-Kur primi: Asgari ücret üzerinden %34,75 (sağlık dahil) — beyan üzerinden artırılabilir,
• Defter-belge düzeni: Defter beyan sistemi veya muhasebeci,
• Hizmet ihracı KDV istisnası (KDVK m. 12/2),
• GVK m. 89/13: Türkiye'de yerleşik olmayanlara verilen yazılım hizmetinde kazancın %80'i indirim (şartlarına tabi),
• Sigorta koruması daha sınırlıdır (özellikle hastalık ve işsizlik).

Vergi ve teşvik koşulları her yıl değişebileceği için bir mali müşavir desteği önerilir.

Uzaktan ve Yurt Dışı Çalışma

Pandemi sonrası yazılım sektöründe uzaktan ve hibrit çalışma standartlaşmıştır. İki temel senaryo:

1. Türkiye'deki şirkete uzaktan çalışma:

• 4857 sayılı İş Kanunu m. 14 uzaktan çalışma için yazılı sözleşme şartı,
• Uzaktan Çalışma Yönetmeliği (10.03.2021) hükümleri uygulanır,
• İşveren ekipman, iletişim ve enerji giderlerini karşılamak zorundadır,
• Çalışma süresi, mola, fazla mesai kuralları aynen geçerli,
• İşveren işçinin sağlık-güvenliğinden uzaktan da sorumludur (6331 sayılı İSG m. 4).

2. Yurt dışı şirkete uzaktan çalışma:

• Çoğunlukla şahıs şirketi/serbest meslek faturası ile çalışılır,
• 5510 SK 4/b Bağ-Kur sigortalısı olunur,
• Hizmet ihracı KDV istisnası,
• GVK m. 89/13 kapsamındaysa %80 kazanç indirimi,
• Çifte vergilendirme önleme anlaşması (Türkiye-ABD, Türkiye-Almanya vb.) hükümleri uygulanır,
• Yurt dışı şirket tarafından "tam zamanlı çalışan" gibi yönetilirse Türkiye'de işçi statüsü iddiası gündeme gelebilir.

Rekabet Yasağı ve Sözleşme

Türk Borçlar Kanunu m. 444-447 uyarınca rekabet yasağı; yazılı şekil, işverenin meşru menfaati, makul konu-yer-süre ve uygun karşılık ödenmesi şartlarına bağlıdır. Yazılım sektöründe en çok karşılaşılan sözleşme hükümleri:

1. Gizlilik (NDA): İşveren kaynak kodu, müşteri bilgisi, ticari sır için gizlilik talep edebilir; süresi sınırsız olabilir,
2. Rekabet yasağı: İşten ayrıldıktan sonra belli bir süre rakip şirkette çalışmama; süre 2 yılı aşamaz, coğrafi alan ve konu makul olmalı,
3. Müşteri çekmeme (non-solicitation): İşten ayrıldıktan sonra eski müşteri/personel çekmeme,
4. Open-source/yan proje yasağı: İş kapsamı dışı kişisel projelere konulan yasaklar sınırlı tutulmalıdır,
5. IP (Fikri Mülkiyet) Devri: İş kapsamında üretilen kodun mali haklarının devri.

Yargıtay, junior ve mid-level geliştiriciler için kapsamlı rekabet yasaklarını çoğunlukla aşırı sayıp daraltır veya tamamen geçersiz kılar. Senior, mimar, takım lideri ve CTO seviyesi için ise daha geniş yasaklar geçerli olabilir; ancak karşılık ödenmemişse yasak işveren lehine zorla uygulanamaz.

Haklı fesih ve kıdem-ihbar tazminatı için kıdem tazminatı 2026 rehberine, mobbing iddiası için mobbing ispatı rehberine bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

3 yıldır aynı şirkete freelance fatura kesiyorum; şimdi işçi statüsü iddia edebilir miyim?

Evet. Tek şirkete tam zamanlı çalışma, sabit mesai, şirket içi hiyerarşi, kurumsal donanım kullanımı, sabit aylık fatura tutarı gibi unsurlar bir araya gelmişse hizmet tespit davası açılabilir. Mahkeme fiili durumu inceler ve muvazaa tespit ederse geriye dönük 5 yıllık tazminat alacakları (kıdem, ihbar, fazla mesai, yıllık izin) doğar. SGK 4/a primleri de geriye dönük tahakkuk eder. Delil için Slack-Teams mesajları, Jira issue atamaları, Git commit logları, Zoom kayıtları, performans değerlendirme yazışmaları önemlidir.

Bordrolu yazılımcının hafta sonu yaptığı kişisel açık kaynak projesi şirketin midir?

Hayır. FSEK m. 18/2 hükmü "iş gördüğü sırada meydana getirdiği eserler" için işverene mali hak verir. İşçinin kendi zamanında, kendi donanımıyla, iş kapsamı dışı geliştirdiği kişisel projeler işçinindir. Ancak iş sözleşmesinde açık ve belirli "her türlü yazılım ürünü işverene aittir" hükmü ve şirket donanımı kullanılması iddiası gündeme gelebilir. Bu nedenle iş sözleşmesi imzalanmadan önce yan proje hakkı için yazılı muafiyet/istisna eklenmesi tavsiye edilir.

Yazılım şirketinden işten çıkarıldım; kıdem tazminatı hesabı nasıl?

1+ yıl kıdemli yazılım geliştiricisi haksız fesihte veya haklı nedenle istifada her tam yıl için 1 brüt giydirilmiş aylık ücret tutarında kıdem tazminatı alır. Giydirilmiş ücrete maaş + yemek-yol-yakacak yardımı + yıllık prim/ikramiye + sürekli ödenen sosyal yardımlar dahildir. Stock option (hisse senedi opsiyonu) ve performans bonusu son 1 yıl ortalaması üzerinden eklenir. Kıdem tazminatı her yıl belirlenen tavan tutarı geçemez (2026 için Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın güncel tutarı esas alınır).

Şirket kaynak kodunu evime götürürsem suç işlemiş olur muyum?

İşverenin ticari sırrı niteliğindeki kaynak kodunun izinsiz dışarı çıkarılması; (i) Türk Ceza Kanunu m. 239 ticari sır ifşası, (ii) İş Kanunu m. 25/II-e doğruluk-bağlılığa aykırılık nedeniyle haklı fesih, (iii) FSEK m. 71 vd. fikri haklara tecavüz, (iv) 6698 sayılı KVKK m. 17 veri ihlali kapsamında değerlendirilebilir. İdari para cezası, hapis cezası ve tazminat sorumluluğu doğabilir. Kişisel arşiv, yan proje veya öğrenme amaçlı dahi olsa kaynak kodun dışarı çıkarılması ciddi risktir.

Yurt dışı şirket dolar maaş veriyor; Türkiye'de işçi sayılabilir miyim?

Yurt dışı şirket ile fiili bağımlılık ilişkisi varsa (sabit mesai, ekip yönetimi, sürekli ve tek müşteri, performans değerlendirme) işçi statüsü iddiası gündeme gelebilir. Ancak yurt dışı işveren Türkiye'de işyeri kurmadığı için Türk İş Kanunu uygulaması doğrudan zor olabilir; sözleşme hukuku, çifte vergilendirme anlaşması ve MÖHUK m. 27 (iş sözleşmelerinde uygulanacak hukuk) hükümleri devreye girer. Geliştirici şahıs mükellefi olarak fatura kesiyorsa freelance kabul edilmesi olağandır; ancak fiili işçi olduğu somut olayla ispatlanabilir.

İşveren "siz teknik müdür sayılırsınız, fazla mesai yok" diyor; doğru mu?

Hayır. 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki istisnalar sınırlıdır. Yargıtay yerleşik içtihadına göre fazla mesai ödememe istisnası ancak gerçek üst düzey yönetici (genel müdür, yönetim kurulu üyesi, gerçek anlamda şirket politikası belirleyen ve serbest iş gören kişi) için uygulanır. Takım lideri, ekip yöneticisi, teknik müdür, yazılım mimarı gibi pozisyonlar İş Kanunu kapsamındadır ve fazla mesai ücretine hak kazanır. Pozisyon adı değil, fiili iş tanımı ve karar verme yetkisi belirleyicidir.

İşten çıkarken "ibraname" imzalamamı istiyorlar; imzalamalı mıyım?

İş Kanunu m. 35 ve Türk Borçlar Kanunu m. 420 uyarınca ibranamenin geçerli olabilmesi için: (i) yazılı şekil, (ii) iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren en az 1 ay geçmiş olması, (iii) alacak türü, miktar ve ödeme şeklinin somut belirtilmiş olması, (iv) tam ödeme yapılmış olması gerekir. Genel-soyut ibranameler ("bütün haklarımı aldım, hiçbir alacağım kalmadı") geçersiz sayılmaktadır. İşten çıkarken eksik veya genel ibraname imzalanmış olsa dahi geriye dönük alacaklar dava edilebilir; bu nedenle hukuki danışma alınmadan imzalamamak en güvenli yoldur.