Mobbing, işyerinde sistematik biçimde uygulanan psikolojik baskı, yıldırma veya taciz davranışlarının bütünüdür. Türk iş hukukunda bu kavram, Yargıtay içtihatları ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417. maddesiyle güvence altına alınmıştır.
Mobbing Nedir?
Mobbing; işveren, yönetici veya iş arkadaşı tarafından belirli bir kişiye yönelik olarak tekrarlayan, sistematik ve kasıtlı biçimde uygulanan aşağılama, dışlama, görev vermeme, gereksiz eleştiri, küçük düşürme ve benzeri davranışları kapsar. Tek seferlik bir olumsuz davranış mobbing sayılmaz; süreklilik ve sistematiklik temel unsurlarıdır.
Mobbing Türleri
- Dikey mobbing: Yöneticiden çalışana yönelik baskı (en yaygın tür)
- Yatay mobbing: Eş düzey iş arkadaşları arasında uygulanan taciz
- Yukarı yönlü mobbing: Çalışanların yöneticiye yönelik toplu baskısı (nadir)
Mobbingin İspatı
Mobbing davalarında ispat yükü kısmen işverene aittir; bu nedenle işçi sistematik baskıya maruz kaldığını ortaya koyduğunda işverenin aksini kanıtlaması gerekir. Kanıt olarak kullanılabilecek belgeler:
- E-posta, mesaj ve yazışma kayıtları
- Toplantı tutanakları ve performans değerlendirme raporları
- Tanıklık edebilecek iş arkadaşları
- Psikolojik destek kayıtları, psikiyatri raporu
- İş göremezlik raporları ve SGK kayıtları
Hukuki Yollar ve Tazminat
İş sözleşmesini haklı nedenle fesih: TBK m.417 ve İş Kanunu m.24 uyarınca işçi, mobbinge maruz kaldığında sözleşmeyi haklı nedenle feshedip kıdem tazminatı talep edebilir.
Manevi tazminat: Psikolojik taciz nedeniyle uğranılan manevi zarar için TBK m.58 kapsamında manevi tazminat istenebilir.
Maddi tazminat: Mobbing nedeniyle tedavi giderleri veya gelir kaybı yaşandıysa maddi tazminat da talep edilebilir.
İşe iade davası: Mobbing gerekçesiyle yapılan fesihler geçersiz sayılabilir; işçi işe iade davası açabilir.
Arabuluculuk Zorunluluğu
İş uyuşmazlıklarında dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması zorunludur. Büromuzda arabuluculuk hizmetleri de verilmektedir; bu süreçte hem hukuki haklarınızı koruyarak hem de daha hızlı sonuç alarak ilerleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Mobbing nedeniyle tazminat miktarı ne kadar olur? Mahkemeler olayın ağırlığına, süresine ve işçinin yaşadığı psikolojik zarara göre tazminat belirler; kesin bir rakam vermek mümkün değildir.
Mobbing davası ne kadar sürer? İş mahkemelerinde ortalama 1,5-3 yıl sürmektedir; arabuluculukla çok daha hızlı çözüm mümkündür.
Şikayetimi işverene bildirmeden dava açabilir miyim? Evet; ancak iç şikayet süreçlerinin işletilmesi, sonraki davada işverenin bilgisi olduğunu kanıtlamak açısından önemlidir.
İşyerinde psikolojik baskıya maruz kalıyorsanız haklarınızı öğrenin: 0312 285 5153