Çocuk Yaya Kazası Tazminat 2026: Özel Kurallar ve Hesaplama

Çocuk yaya kazası tazminat talepleri, trafik tazminat hukukunun en hassas alanlarından biridir. Henüz idrak yeteneği gelişmemiş ya da kısmen gelişmiş küçüklerin yaya olarak uğradıkları kazalarda; kusur dağılımı, gelecekteki gelir kaybı ve manevi tazminat hesabı yetişkinlerden farklı kurallara tabidir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu madde 52 sürücüye, çocuk ve yaşlı gördüğünde özel dikkat yükümlülüğü yükler. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarına göre 0-7 yaş çocuğun kusur ehliyeti bulunmaz; kusur tamamen sürücüye yüklenir. Bu rehber, çocuk yaya kazalarında tazminat hesabını, kusur dağılımını ve dava sürecini ayrıntılı şekilde açıklar.

Çocuk Yaya Kazası Nedir?

Çocuk yaya kazası, 18 yaşından küçük bir kişinin yaya konumundayken motorlu araçla çarpışması sonucu yaralanması veya hayatını kaybetmesi olayıdır. Karayolları Trafik Kanunu'nda yer alan "yaya" tanımı yaş ayrımı yapmaksızın yolu kullanan kişiyi kapsar; ancak hukuki sonuçlar bakımından küçüklerin durumu farklı değerlendirilir.

Çocuk yaya kazaları en çok şu noktalarda yaşanmaktadır:

• Okul önleri ve okul servis araçlarının indi-bindi alanları,
• Konut bölgelerinde park, oyun alanı çevresi ve sokak araları,
• Yaya geçitleri ve refüjsüz kavşaklar,
• Düğün, asker uğurlama, festival gibi kalabalık etkinlik alanları,
• Mahalle aralarında top oynama, bisiklet sürme sırasında.

Bu kazalarda mağdur çocuğun yaşı, idrak yeteneği ve olay yerinin niteliği (okul, oyun alanı, yerleşim yeri içi) hem kusur dağılımını hem de tazminat miktarını doğrudan etkiler.

Yasal Dayanak: KTK 52 ve TBK 51-56

Çocuk yaya kazasında tazminat sorumluluğunun temel yasal dayanakları şunlardır:

TBK madde 49-56 hükümleri tazminatın temelini oluşturur:

• TBK m. 49: Haksız fiil sorumluluğu (kusur sorumluluğu),
• TBK m. 51: Tazminatın belirlenmesi ve hakkaniyet,
• TBK m. 52: Müterafik kusur ve tazminat indirimi,
• TBK m. 53: Ölüm hâlinde tazminat (destekten yoksun kalma),
• TBK m. 54: Bedensel zararlarda tazminat kalemleri,
• TBK m. 56: Manevi tazminat.

KTK madde 85-86 araç işleteni ve sürücünün kusursuz sorumluluğunu düzenler; KTK madde 91 zorunlu trafik sigortasının kapsamını belirler. Çocuk yaya kazasında işleten, sürücü ve sigorta şirketi müteselsil sorumludur.

Çocuğun Kusur Ehliyeti ve Yaş Grupları

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu içtihatlarına göre çocuğun kusur değerlendirmesi yaş gruplarına göre yapılır:

1. 0-7 Yaş Grubu (Tam Sezgin Sorumsuzluk)

• Bu yaş grubu çocukların idrak ve ayırt etme yeteneği bulunmadığı kabul edilir,
• Çocuğa hiçbir şekilde müterafik kusur yüklenemez,
• Sürücünün kusuru tam olarak değerlendirilir; tazminatta indirim yapılmaz,
• Anne-babanın gözetim kusuru istisnai durumlarda gündeme gelebilir ancak Yargıtay bu durumda da çocuğa kusur yüklemez; tazminatı veliye karşı rücu hakkı olarak değerlendirir.

2. 8-14 Yaş Grubu (Sınırlı Sezgin)

• İdrak yeteneği somut olarak değerlendirilir,
• Çocuğun zekası, eğitim durumu, olayı algılayışı bilirkişi tarafından incelenir,
• Müterafik kusur yüklenebilir ancak genelde sürücünün özel dikkat yükümlülüğü ağır basar,
• Tazminat indirimi uygulanırsa genellikle %10-%20 aralığında kalır.

3. 15-18 Yaş Grubu (Tam Sezgin)

• Yetişkin gibi kusur değerlendirmesi yapılır,
• Trafik kurallarını bilmek ve uygulamakla yükümlü kabul edilirler,
• Müterafik kusur indirimi tam olarak uygulanabilir,
• Ancak yetişkin sürücünün özel dikkat yükümlülüğü tamamen ortadan kalkmaz.

Sürücünün Özel Dikkat Yükümlülüğü

KTK madde 52 hükmü ve Yargıtay 17. HD içtihatlarına göre sürücü, yolda çocuk gördüğünde ya da çocuk bulunabilecek alanlardan (okul, oyun alanı, park, mahalle arası) geçerken özel dikkat ve özen yükümlülüğü altındadır.

Sürücüye Yüklenen Özel Yükümlülükler

• Hızı azaltma ve durabilecek mesafeyi koruma,
• Çocuğun ani hareket edebileceğini öngörme,
• Korna çalarak uyarma yerine hızı azaltmayı tercih etme,
• Aniden yola fırlama ihtimaline karşı tetikte olma,
• Çocuğu güvenli mesafeden geçerken bile yavaşlama,
• Okul saatlerinde yerleşim yerinde 30 km/s sınırına uyma.

Yargıtay 17. HD Yerleşik İçtihatları

• Yargıtay 17. HD 2017/3245 sayılı kararı: Okul önünde çocuğa çarpan sürücünün %100 kusurlu sayıldığı,
• Yargıtay 17. HD 2019/8126 sayılı kararı: 5 yaşındaki çocuğa müterafik kusur yüklenemeyeceği,
• Yargıtay 17. HD 2020/5471 sayılı kararı: Aniden yola fırlayan 6 yaş çocuğunda sürücünün tam kusurlu olduğu,
• Yargıtay HGK 2018/17-987 sayılı kararı: 12 yaşındaki çocukta %30 müterafik kusur sınırının üst sınır olduğu.

Gelir Kaybı ve Maluliyet Hesabı

Henüz çalışma hayatına atılmamış çocuğun yaralanması sonucu oluşan gelir kaybı, Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre asgari ücret üzerinden gelecekteki kazanç kaybı olarak hesaplanır.

Hesaplamanın Temel İlkeleri

• Başlangıç yaşı: 18 yaş (çalışma yaşı kabul edilir),
• Aktif dönem: 18-65 yaş arası tam asgari ücret,
• Pasif dönem: 65 yaş sonrası asgari ücretin %50'si (yaşlılık döneminde de katkı varsayılır),
• Yaşam tablosu: PMF veya TRH-2010 yaşam tablosu,
• Teknik faiz: Yargıtay yerleşik içtihatına göre %1.8 indirim oranı,
• Maluliyet oranı: ESKHR (Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporu) ile belirlenir,
• Asgari ücret: 2026 yılı net asgari ücret hesabı.

Hesaplama Örneği — Yaralanmalı Kaza

10 yaşındaki çocuk yaya kazada %40 sürekli maluliyet aldı:

• Aktuaryal hesaba göre 18-65 yaş arası gelir kaybı (asgari ücret, %1.8 iskonto): 1.800.000 TL,
• Pasif dönem (65-72 yaş): 180.000 TL,
• Maluliyet oranı uyarlaması (%40): -- aktuarya zaten oranı içerir,
• Tedavi ve bakım giderleri: 350.000 TL,
• Manevi tazminat: 350.000 TL,
• Toplam tazminat: ~2.680.000 TL.

Özel Bakım Gideri

Çocuk yaya kazasında ağır maluliyet (kalıcı engellilik) varsa, hayatı boyunca özel bakım ve refakat gideri hesaplanır. Felç, beyin hasarı, ampütasyon gibi durumlarda ömür boyu bakıcı gideri ayrı bir kalem olarak tazminata eklenir.

Manevi Tazminat Belirlemesi

Çocuk yaya kazalarında manevi tazminat, yetişkin kazalarına göre daha yüksek belirlenir. Yaşam boyu sakatlıkla yaşama, eğitim ve sosyalleşme dönemindeki etki, çocuğun acı çekme süresinin uzunluğu manevi tazminatı yükseltir.

Manevi Tazminatı Etkileyen Faktörler

• Çocuğun yaşı (küçük çocukta etki daha uzun süreli),
• Yaralanmanın türü (estetik, fonksiyonel, kalıcı),
• Maluliyet oranı ve süresi,
• Çocuğun eğitim/sosyal hayatına etkisi,
• Ailenin yaşadığı travma,
• Tarafların ekonomik durumu,
• Olay yerinin niteliği (okul, oyun alanı).

2026 Yılı Yargıtay Eğilimleri

• Hafif yaralanma: 50.000-150.000 TL aralığı,
• Orta yaralanma (%10-%30 maluliyet): 150.000-300.000 TL,
• Ağır yaralanma (%30-%70 maluliyet): 300.000-500.000 TL,
• Çok ağır yaralanma (%70+ maluliyet): 500.000-800.000 TL,
• Ölüm: Anne-baba için 400.000-800.000 TL/kişi, kardeşler için 100.000-250.000 TL/kişi.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi ve Yargıtay'ın yerel mahkemelerden geçen kararlarında çocuk yaya manevi tazminatı için bu aralıklar genel olarak benimsenmektedir.

Ölümlü Çocuk Kazasında Destekten Yoksun Kalma

Çocuğun trafik kazasında hayatını kaybetmesi hâlinde anne-baba ve diğer yakınların açabileceği davalar:

1. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

Yargıtay yerleşik içtihadına göre vefat eden çocuğun anne-babasına ileride bakım sağlayacağı varsayımıyla destekten yoksun kalma tazminatı hesaplanır. Hesaplama:

• Çocuğun çalışma yaşına ulaşacağı varsayılır (18 yaş),
• Asgari ücret üzerinden gelecekteki gelir hesaplanır,
• Destek payı: Anne-babaya gelirin %25-%30'u,
• Anne-babanın ölümüne kadar destek süresi hesaplanır,
• Aktuaryal yöntemle iskonto edilir.

2. Manevi Tazminat

Anne-baba, kardeşler ve büyükanne-büyükbaba TBK madde 56 kapsamında manevi tazminat talep edebilir. Çocuğun ölümü doktrinde "en ağır acı" olarak kabul edilir ve manevi tazminat üst sınırlarda belirlenir.

3. Cenaze ve Defin Giderleri

TBK madde 53 kapsamında cenaze nakli, tabut, defin, taziye masrafları belgeli olarak talep edilebilir.

Dava Süreci ve Velinin Rolü

Çocuk yaya kazasında dava sürecinde dikkat edilmesi gereken usul kuralları:

1. Dava Açma Yetkisi

• 18 yaşından küçük çocuk adına davayı veli (anne-baba) açar,
• Velayet ortak ise her iki ebeveynin imzası gerekir,
• Boşanmış ailede velayet sahibi olan veli davayı açar,
• Vesayet altındaki çocuk için vasi dava açar,
• Çocuğun manevi tazminatı çocuk adına; anne-baba kendi manevi tazminatlarını ayrıca talep eder.

2. Yetkili ve Görevli Mahkeme

• Görev: Asliye Hukuk Mahkemesi (sigorta şirketi dahilse Asliye Ticaret Mahkemesi),
• Yetki: Davalının yerleşim yeri, kaza yeri veya zarar görenin yerleşim yeri (HMK m. 16),
• Arabuluculuk: Sigorta şirketine karşı açılacak davalarda dava şartı.

3. Zamanaşımı

• Genel zamanaşımı: 2 yıl (öğrenmeden) / 10 yıl (olaydan),
• Suç teşkil ediyorsa ceza zamanaşımı uygulanır (TCK 89'da 8 yıla kadar),
• Çocuk için zamanaşımı reşit olana kadar işlemez (TBK m. 153/2 — küçüklere karşı zamanaşımı).

4. Toplanması Gereken Deliller

• Kaza tespit tutanağı ve fotoğraflar,
• Hastane raporları, ameliyat ve tedavi belgeleri,
• Adli Tıp veya tam teşekküllü hastaneden ESKHR raporu,
• Maluliyet ve kusur bilirkişi raporları,
• Okul kaza yakınında ise okul müdürlüğünden bilirkişi yazısı,
• Kamera kayıtları (varsa MOBESE, dükkan kameraları),
• Tanık ifadeleri.

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuğa kazada kusur yüklenir mi?

0-7 yaş arası çocuklara kusur yüklenmez. 8-14 yaş çocuklar için idrak yeteneği değerlendirilir, indirim genellikle %10-%20 aralığında kalır. 15-18 yaş arasında yetişkin gibi değerlendirilir.

Çocuğun gelir kaybı nasıl hesaplanır?

Asgari ücret üzerinden 18 yaş sonrası başlamak üzere aktuaryal yöntemle hesaplanır. PMF/TRH-2010 yaşam tablosu ve %1.8 teknik faiz kullanılır.

Anne-baba ayrı dava açabilir mi?

Çocuğun maddi tazminatı için tek dava açılır, anne-baba veli sıfatıyla birlikte taraftır. Kendi manevi tazminatlarını ise her ikisi ayrı ayrı talep edebilir.

Okul önünde kazada sürücünün durumu nedir?

Yargıtay 17. HD içtihatlarına göre okul önünde çocuğa çarpan sürücü genellikle %100 kusurlu sayılır. KTK 52 madde özel dikkat yükümlülüğü gereği müterafik kusur indirimi uygulanmaz.

Çocuk yaya kazasında zamanaşımı kaç yıldır?

Genel zamanaşımı 2 yıl (öğrenmeden) / 10 yıldır. Ancak çocuğa karşı zamanaşımı TBK 153/2 gereği reşit olana kadar işlemez. Suç teşkil eden hâllerde ceza zamanaşımı uygulanır.

Manevi tazminat ne kadar olur?

2026 uygulamasında orta yaralanmada 150.000-300.000 TL, ağır yaralanmada 300.000-500.000 TL, ölümde anne-baba için 400.000-800.000 TL aralığında belirlenmektedir. Somut olayın koşullarına göre değişir.