Pert Araç Tazminat Davası 2026: Hurda, Rayiç Bedel ve Fark

Pert araç tazminatı, kaza sonucu onarım masrafları aracın rayiç bedelini aşan araçlar için sigorta şirketi tarafından ödenen toplam zarar (total loss) tazminatıdır. Sigorta şirketleri zaman zaman aracın gerçek piyasa değerinin altında ödeme yapmakta; sovtaj bedelini olduğundan yüksek belirleyerek sigortalıyı zarara uğratmaktadır. Bu durumda araç sahibi 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu madde 1409 ve devamı ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu çerçevesinde pert farkı tazminat davası açabilir. 2026 yılı itibarıyla zorunlu trafik sigortası araç başına maddi hasar teminat limiti 400.000 TL'ye, kaza başına 800.000 TL'ye yükseltilmiş; Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin iskontosuz orijinal parça ile KDV dâhil onarım bedeli ilkesi yerleşik içtihat haline gelmiştir.

Pert Araç Nedir? Tanımı ve Türleri

Pert; Fransızca "kayıp" anlamına gelen "perte" sözcüğünden Türkçeye geçmiş bir sigortacılık terimidir. Sigorta literatüründe pert, aracın kaza, yangın, sel veya hırsızlık sonucu uğradığı zararın ekonomik onarım sınırını aşması durumunu ifade eder. Türk hukukunda iki tür pert kararı uygulanmaktadır:

Pert-Total (Tam Hasarlı)

Aracın onarım bedelinin (orijinal yedek parça, KDV dâhil, iskontosuz) aracın kaza tarihindeki rayiç bedelini aşması hâlinde verilen karardır. Pert-total kararı verilen araç teknik olarak onarılabilir olsa dahi sigorta şirketi ödemeyi tam zarar bedeli üzerinden yapar. Bu kararın sonucu olarak araç hurda işlemine tabi tutulur veya sigortalı sovtaj bedelini düşerek aracı kendi mülkiyetinde tutabilir.

Pert-Onarım (Ağır Hasarlı)

Aracın şasisinde veya temel yapısal aksamlarında ciddi hasar bulunmakla birlikte onarımın ekonomik olarak mümkün olduğu durumlarda verilen karardır. Bu araçlar tamir ettirildikten sonra tescil belgesinde "ağır hasarlı" şerhi ile yeniden trafiğe çıkabilir.

Yasal Çerçeve: KTK, TTK ve Kasko Genel Şartları

Pert araç tazminatı uyuşmazlıkları üç katmanlı mevzuat zemininde değerlendirilir:

2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu

• KTK m. 85: Motorlu araç işletenin hukuki sorumluluğu; tehlike sorumluluğu ilkesi.
• KTK m. 91: Zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırma yükümlülüğü.
• KTK m. 97: Zarar gören, sigortacıya doğrudan başvurma hakkına sahiptir.
• KTK m. 109: Tazminat zamanaşımı; 2 yıl (her hâlükârda 10 yıl).

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu

• TTK m. 1409: Sigortacının tazminat ödeme yükümlülüğü.
• TTK m. 1421: Tazminatın hesaplanması ve eksik sigorta hâli.
• TTK m. 1425: Sigortacının ödeme zamanı (azami 45 gün).
• TTK m. 1427: Faiz başlangıcı; muacceliyetten itibaren.
• TTK m. 1485 vd.: Mal sigortalarına ilişkin özel hükümler.

Kasko Sigortası Genel Şartları

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları, kasko sigortacısının asgari teminat çerçevesini belirler. Pert kararının kriterleri, sovtaj bedelinin hesaplanması ve sigortalının yükümlülükleri bu metinde düzenlenmiştir.

Karayolları Motorlu Araçlar ZMSS Genel Şartları

Zorunlu trafik sigortasında pert bedelinin hesaplanması, kaza tarihindeki rayiç değer ile sovtaj farkı esasına dayanır. 2026 yılı maddi hasar teminat limiti araç başına 400.000 TL, kaza başına 800.000 TL'dir. Limitin aşılması hâlinde aşan kısım, kusurlu sürücüden veya işletenden talep edilebilir.

Pert Bedeli ve Rayiç Değer Nasıl Hesaplanır?

Pert kararının doğruluğu ve ödenecek tazminatın tutarı iki temel hesaplama unsuruna bağlıdır: onarım bedeli ve rayiç değer.

Onarım Bedelinin Hesaplanması

Onarım bedeli Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarına göre şu kriterler doğrultusunda hesaplanır:

• Orijinal yedek parça fiyatları esas alınır,
• İskonto uygulanmaz,
• KDV tutarı dâhil edilir,
• Yetkili servis işçilik bedeli üzerinden hesap yapılır,
• Boya ve malzeme bedelleri ayrıca eklenir.

Rayiç Bedelin Belirlenmesi

Aracın kaza tarihindeki rayiç değeri; marka, model, üretim yılı, kilometre, hasar geçmişi, donanım ve piyasa koşullarına göre belirlenir. Sigorta şirketleri genellikle Türkiye Sigorta Birliği'nin yayımladığı kasko değer listesini esas alır; ancak bu liste bağlayıcı değildir. Yargıtay, aracın gerçek piyasa değerinin tespit edilmesini ve bilirkişi incelemesi yapılmasını gerekli görmektedir.

Pert Kararı Formülü

Aracın pert sayılması için temel formül şudur:

• Onarım Bedeli ≥ Rayiç Bedel ise araç pert sayılır,
• Ödenecek tazminat = Rayiç Bedel − Sovtaj Bedeli formülüyle hesaplanır,
• Bazı sigorta şirketleri pert sınırını yüzde 70-80 oranı olarak içtüzüklerinde belirlemektedir; ancak Yargıtay esas kriteri ekonomik onarılabilirlik olarak benimsemiştir.

Sovtaj (Hurda) Bedeli ve İtiraz Yolu

Sovtaj bedeli; pert sayılan aracın kaza sonrası kalan hurda değeridir. Sigorta şirketi aracı pert ilan ettiğinde iki seçenek sunar:

1. Sovtaj Bedeli Düşülerek Tam Rayiç Ödeme

Sigortalı, aracı sigorta şirketine devreder ve karşılığında aracın tam rayiç bedelini alır. Sigortacı, aracı anlaşmalı sovtaj firmalarına satarak masrafını kısmen karşılar.

2. Aracı Sigortalıda Bırakma

Sigortalı isterse aracı mülkiyetinde tutar; bu durumda sigortacı tazminattan sovtaj bedelini düşerek yalnızca farkı öder. Bu seçenek özellikle aracın motor, vites veya değerli parçalarını kullanmak isteyen sigortalılar için avantajlı olabilir.

Sovtaj Bedeline İtiraz

Sigorta şirketinin belirlediği sovtaj bedeli gerçeği yansıtmıyorsa şu yollara başvurulabilir:

• Bağımsız eksper raporu hazırlatma,
• İkinci el piyasa araştırması ile karşılaştırma,
• Sigortaya yazılı itiraz ve ihtarname,
• Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu (5684 SK m. 30),
• Asliye Ticaret Mahkemesi'nde dava ve bilirkişi incelemesi talebi.

Pert Farkı Tazminat Davası ve Mahkeme Süreci

Sigorta şirketinin ödediği pert bedelinin aracın gerçek rayiç değerinin altında kalması hâlinde pert farkı tazminat davası açılır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

• Görevli mahkeme: Asliye Ticaret Mahkemesi (TTK m. 4-5 mutlak ticari dava),
• Yetkili mahkeme: Sigorta şirketinin merkezinin bulunduğu yer, poliçenin düzenlendiği yer veya rizikonun gerçekleştiği yer,
• Tüketici sıfatı: Sigorta ettirenin tüketici olduğu hâllerde Tüketici Mahkemesi tartışmalıdır; Yargıtay daireleri arasında içtihat farklılıkları vardır.

Dava Türü ve Talepler

Pert farkı tazminat davası, Yargıtay tarafından belirsiz alacak davası olarak kabul edilmektedir. Davacının açılışta sembolik bir tutar belirtmesi ve bilirkişi raporundan sonra ıslah yoluyla talebini artırması mümkündür. Dilekçede yer alacak başlıca talepler şunlardır:

• Eksik ödenen pert farkı bedeli,
• Kaza tarihinden itibaren yasal faiz (KTK m. 99 / TTK m. 1427),
• Avukatlık ücreti ve yargılama giderleri,
• Aracın değer kaybı talebi (varsa),
• İkame araç bedeli veya mahrumiyet tazminatı.

Pert farkı talebi, aracın gerçek değerinin tespiti ile birlikte değer kaybı talebini de kapsayabilir. Detaylı bilgi için Araç Değer Kaybı Başvurusu 2026 rehberinden yararlanabilirsiniz.

Bilirkişi İncelemesi

Mahkeme, aracın hasar durumunu, onarım maliyetini ve rayiç bedelini belirlemek üzere makine mühendisliği ve sigortacılık bilirkişisinden rapor alır. Bilirkişi raporu; orijinal yedek parça fiyatları, ikinci el piyasa araştırması, kasko değer listesi, hasar fotoğrafları, eksper raporu ve tamirhane teklifleri esas alınarak hazırlanır.

Kasko ile Trafik Sigortası Arasındaki Fark

Pert araç tazminatı talep ederken sigorta türünün doğru belirlenmesi büyük önem taşır.

Zorunlu Trafik Sigortası

• Yasal zorunluluktur (KTK m. 91),
• Sadece karşı tarafın aracına ve kişilerine verilen zararı karşılar,
• 2026 maddi hasar teminat limiti araç başına 400.000 TL, kaza başına 800.000 TL,
• Bedeni zarar limiti araç başına 800.000 TL, kaza başına 4.000.000 TL,
• Kazanın oluşmasında kusurlu olan tarafın sigortası ödeme yapar.

Kasko Sigortası

• İhtiyaridir,
• Kendi aracınızın hasarını, çalınmasını ve doğal afet zararlarını karşılar,
• Kusur durumunuza bakılmaksızın ödeme yapılır,
• Teminat limiti, sigorta bedeli (kasko değeri) ile sınırlıdır,
• İkame araç, çekici, asistans gibi ek teminatlar opsiyoneldir.

Pert Hâlinde Hangi Sigorta Devreye Girer?

• Kazanın diğer sürücünün kusuruyla meydana gelmesi: Karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından talep edilir,
• Tek taraflı kaza veya kendi kusurunuzla pert: Yalnızca kasko devreye girer,
• Karşı tarafın sigorta limitini aşan zarar: Aşan kısım için kasko, ardından kişisel dava yolu açıktır,
• Çalınma: Yalnızca kasko teminatındadır; zorunlu sigorta hırsızlığı kapsamaz.

Kasko ödemesinin reddedilmesi hâlinde itiraz süreci için Kasko Hasar Reddi İtiraz 2026 rehberine başvurabilirsiniz.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin Yerleşik İçtihatları

Pert araç uyuşmazlıklarında Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin oluşturduğu içtihat zemini sigortalı lehine birçok ilke ortaya koymuştur:

Orijinal Parça ve İskontosuz Hesap

Daire, onarım bedelinin hesabında orijinal yedek parça fiyatlarının iskontosuz şekilde ve KDV dâhil olarak esas alınması gerektiğini belirtmektedir. Eşdeğer parça veya iskontolu fiyatlar üzerinden yapılan hesaplama hatalı kabul edilmektedir.

Gerçek Rayiç Değer İlkesi

Aracın rayiç bedeli, kasko değer listesi ile sınırlı kalmamalı; ikinci el piyasa araştırması, ilan siteleri ve emsal araç fiyatları da dikkate alınmalıdır. Sigortalının gerçek zararı tam olarak karşılanmalıdır.

Sovtaj Bedelinin Gerçek Değeri Yansıtması

Sigorta şirketinin sovtaj havuzundan elde ettiği fiyat değil, aracın gerçek hurda piyasası değeri esas alınmalıdır. Mahkeme sovtaj bedelini bilirkişi raporu ile yeniden değerlendirebilir.

Faiz Başlangıç Tarihi

Pert farkı tazminatı için faiz; kazanın meydana geldiği tarihten itibaren (KTK m. 99 doğrultusunda) ya da kasko sözleşmesinde sigortacının temerrüde düştüğü tarihten itibaren (TTK m. 1427) işletilebilir.

Pert Aracın Tescili ve Trafikten Çekme

Pert kararı verilen araçlar için Karayolları Trafik Yönetmeliği ve Tescil Yönetmeliği uyarınca işlem yapılması zorunludur.

Trafikten Çekme Tescili

• Araç sahibinin başvurusu üzerine yapılır,
• MTV mükellefiyeti askıya alınır,
• Sonradan araç onarılırsa yeniden trafiğe çıkarılabilir.

Hurdaya Ayırma Tescili

• Aracın bir daha trafiğe çıkamayacağı tescil edilir,
• MTV mükellefiyeti kalıcı olarak sona erer,
• Şartları varsa ÖTV iadesi mümkün olabilir,
• Aracın aksamı (motor, şanzıman) yedek parça olarak kullanılabilir; ancak araç bütünü trafiğe çıkamaz.

Ağır Hasarlı Tescili

Pert-onarım kararı verilen araçlar tamir ettirildikten sonra trafiğe çıkabilir; ancak tescil belgesine "ağır hasarlı" şerhi düşürülür. Bu durum aracın ikinci el piyasa değerini önemli ölçüde düşürür ve değer kaybı talebine zemin oluşturur.

Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler

Pert araç tazminatında zamanaşımı, talep edilen sigorta türüne göre değişir:

• Kasko sözleşmesinden doğan istemler: TTK m. 1420 uyarınca 2 yıl (ret yazısının tebliği veya 45 günlük inceleme süresinin sonu),
• Zorunlu trafik sigortası talepleri: KTK m. 109 uyarınca 2 yıl (her hâlükârda 10 yıl),
• Suça konu eylemler: Eylem aynı zamanda suç oluşturuyorsa TCK ceza zamanaşımı süresi uygulanır,
• Sigortaya yazılı başvuru: Şirket cevap verene kadar zamanaşımını durdurur,
• Tahkim ve dava açılması: Zamanaşımını keser.

Detaylı süre bilgileri için Trafik Kazası Zamanaşımı Süresi 2026 sayfasına başvurabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Aracım pert ilan edildi; tamir ettirip kullanabilir miyim?

Pert-onarım kararı verilmişse aracı tamir ettirerek yeniden trafiğe çıkarabilirsiniz; ancak tescil belgesinde "ağır hasarlı" şerhi kalır. Pert-total kararı verilen ve hurdaya ayrılma şartları taşıyan araçlar ise yeniden trafiğe çıkarılamaz.

Pert farkı davasında bilirkişi raporuna nasıl itiraz edilir?

Bilirkişi raporunun tebliğinden itibaren 2 hafta içinde itiraz edilebilir. İtiraz dilekçesinde raporun eksik veya hatalı yönleri delillerle ortaya konulur; yeni bilirkişi heyeti talep edilebilir. Bağımsız eksper raporu da delil olarak sunulabilir.

Sigorta şirketi sovtaj bedelini neye göre belirler?

Sigorta şirketleri sovtaj bedelini, anlaşmalı sovtaj firmaları havuzunda yapılan açık artırma yöntemiyle belirler. Ancak Yargıtay, gerçek piyasa değerinin esas alınması gerektiğini içtihatlarında vurgulamaktadır.

Pert araç tazminatında değer kaybı talep edilebilir mi?

Pert sayılan araçlar için ayrı bir değer kaybı tazminatı talep edilemez; çünkü pert ödemesi aracın tüm değerini kapsar. Ancak pert-onarım kararı verilen araçlar tamir ettirildikten sonra ortaya çıkan değer kaybı talep edilebilir.

Karşı tarafın sigorta limitini aşan pert tazminatı nasıl alınır?

2026 yılı maddi hasar teminat limiti araç başına 400.000 TL'dir. Aracınızın değeri bu tutarı aşıyor ve karşı taraf kusurlu ise; limit kısmı sigortadan, aşan kısım ise kusurlu işletene veya sürücüye karşı açılacak tazminat davasıyla talep edilir.

Pert aracın MTV ve trafik cezası borçları silinir mi?

Hurdaya ayırma tescili yapıldığında o tarihten sonraki MTV mükellefiyeti sona erer. Tescil tarihinden önceki MTV ve trafik cezası borçları silinmez; ödenmesi gerekir. ÖTV iadesi için aracın yaşı, motor hacmi ve tescil koşulları belirleyicidir.