Trafik veya iş kazası sonucu kalıcı bir sağlık kaybı yaşandığında, geçici tazminatın ötesinde sürekli sakatlık (sürekli iş göremezlik) tazminatı hakkı doğar. Bu tazminat; kişinin hayatının geri kalanında maruz kalacağı çalışma gücü kaybını telafi etmek amacıyla peşin olarak ödenen bir tutardır. Hesaplanması aktüeryal bilgi gerektirir ve doğru yapılmazsa büyük hak kayıplarına yol açabilir.
Sürekli Sakatlık ile Geçici İş Göremezlik Arasındaki Fark
- Geçici iş göremezlik: Tedavi süresince çalışamama durumu. Belirli bir süre sonra tam iyileşme sağlanır. Tazminat bu geçici dönem için ödenir.
- Sürekli sakatlık (sürekli iş göremezlik): Tedavi tamamlandıktan sonra da devam eden kalıcı işlev kaybı. Kişi ömrünün geri kalanında bu kaybı yaşayacaktır. Tazminat çok daha kapsamlı ve yüksek tutarda olur.
Maluliyet Oranının Tespiti
Sürekli sakatlık tazminatının temel girdisi maluliyet oranıdır. Bu oran:
- Tedavi bitiminde Adli Tıp Kurumu veya yetkili sağlık kurulunca belirlenir.
- Yaralanmanın türü, yeri, iyileşme durumu ve kalıcı kısıtlılık dikkate alınır.
- SGK'nın kendi cetvelleri ile mahkeme bilirkişisinin kullandığı cetveller farklılık gösterebilir; bu durum iki ayrı oran ortaya çıkarabilir.
- Oran %0'dan %100'e kadar değişir; her yüzde noktası tazminat miktarını doğrudan etkiler.
Aktüeryal Hesaplama Formülü
Sürekli sakatlık tazminatı, maluliyet tazminatıyla özdeş hesaplama yöntemini kullanır. Yargıtay'ın kabul ettiği 3-dönemli aktüeryal yöntem:
Bilinen Dönem
Kazadan dava/hesaplama tarihine kadar. Net gelir × maluliyet oranı × geçen süre ile hesaplanır.
Aktif Dönem
Hesaplama tarihinden emekliliğe kadar. Formül: Net yıllık gelir × maluliyet oranı × TRH-2010 peşin değer katsayısı (iskontolu).
Pasif Dönem
Emeklilik yaşından istatistiksel ölüm yaşına kadar. Asgari ücretin 2/3'ü × maluliyet oranı × TRH-2010 katsayısı.
Maluliyet Oranının Tazminata Etkisi: Örnekler
- %5 maluliyet (örn. parmak işlev kaybı): 45 yaşında, 30.000 TL/ay gelirli kişide ~ 200.000–300.000 TL
- %20 maluliyet (örn. diz protezi, omurga hasarı): Aynı kişide ~ 800.000–1.200.000 TL
- %50 maluliyet (örn. parapleji, ağır beyin hasarı): ~ 2.000.000–3.500.000 TL
- %100 maluliyet (tam iş göremezlik): ZMSS limitini aşabilir, işletenden ayrıca talep gerekir
Bu rakamlar yalnızca örnektir; gerçek hesaplama belgelere ve aktüere göre farklılık gösterir.
SGK Sürekli İş Göremezlik Gelirinin Mahsubu
SGK tarafından bağlanan sürekli iş göremezlik geliri, mahkeme hesabından mahsup edilir:
- SGK geliri aktüeryal yöntemle peşin değere çevrilerek toplam tazminattan düşülür.
- Kalan fark, sigorta şirketi veya işletenden talep edilebilir.
- SGK oranı ile mahkeme maluliyeti oranı farklıysa, fark davası açılabilir.
Trafik Kazası ile İş Kazası Arasındaki Farklar
- Trafik kazasında: ZMSS sigorta şirketi bedensel zarar tazminatından sorumludur. Görevli mahkeme: Asliye Hukuk.
- İş kazasında: SGK önce devreye girer; işveren fark tazminatından sorumludur. Görevli mahkeme: İş Mahkemesi.
- Her iki türde de aktüeryal hesaplama yöntemi aynıdır; ancak yasal çerçeve ve davalılar farklıdır.
Sigorta Başvurusu ve Tahkim
Sürekli sakatlık tazminatı için önce karşı tarafın ZMSS sigortasına yazılı başvuru yapılır. Sigorta ödemeyi reddederse veya yetersiz teklif sunarsa:
- Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulabilir (hızlı, düşük maliyetli).
- Asliye Hukuk Mahkemesi'nde dava açılabilir.
Sürekli sakatlık tazminatınızın tam ve doğru hesaplanması için Ankara trafik kazası avukatı sayfamızı ziyaret edin →