Taksi ve Uber yolcu kazası tazminatı, taksi, BiTaksi, iTaksi veya benzeri platform uygulamalarıyla çağrılan ticari yolcu taşıma araçlarında meydana gelen kazalarda yolcunun sahip olduğu tazminat hakkıdır. Yolcu, üçüncü kişi konumunda olduğundan kazayı yapan taksi şoförü kusurlu olsa bile 2918 sayılı KTK madde 91 ve 97 hükümleri uyarınca aracın zorunlu trafik sigortasından doğrudan tazminat talep edebilir. 2026 yılı için kişi başı 3.600.000 TL teminat limiti uygulanır. Ayrıca ticari araçlar için zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası 175.000 TL ek teminat sağlar. Bu makale, taksi yolcusunun haklarını, platform sorumluluğunu ve tazminat hesabını ayrıntılı şekilde açıklar.
İçindekiler
Taksi Yolcusunun Hukuki Statüsü
Taksi yolcusu, ücret karşılığı yapılan yolcu taşıma sözleşmesinin tarafıdır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu madde 1185 ve devamı hükümleri, taşıyıcının yolcuya karşı taşıma sözleşmesi yükümlülüklerini düzenler. Yolcu hem sözleşmesel hak sahibi, hem de kaza söz konusu olduğunda üçüncü kişi konumundadır.
Taksi Yolcusunun Çift Hak Statüsü
- Sözleşme tarafı olarak: Taşıma sözleşmesinin gereği gibi ifası talep edilir,
- Üçüncü kişi olarak: Zorunlu trafik sigortasından doğrudan tazminat talep eder,
- Yolcu olarak: Koltuk Ferdi Kaza Sigortasından yararlanır,
- Bedensel zarar gören olarak: TBK 56 manevi tazminat hakkı.
Kazanın Türleri
- Taksi şoförünün tek taraflı kazası (çarpma, devrilme, savrulma),
- Taksi ile karşı aracın çarpışması,
- Taksinin yaya veya bisikletliye çarpması,
- Taksi içinde ani fren sonucu yolcunun yaralanması,
- İniş-binişte kapıya sıkışma veya düşme.
Yasal Dayanak: KTK 91, 97 ve TBK 56
Taksi yolcusunun tazminat hakkı, çok katmanlı yasal düzenlemelere dayanır:
Tazminat hakkının yasal zemini:
- KTK madde 85-86: İşletenin tehlike sorumluluğu,
- KTK madde 91: Zorunlu mali sorumluluk sigortası,
- KTK madde 97: Zarar görenin doğrudan başvuru hakkı,
- KTK madde 108: Güvence Hesabı,
- TTK madde 1185-1197: Taşıma sözleşmesi sorumluluğu,
- TBK madde 49: Haksız fiil sorumluluğu,
- TBK madde 56: Bedensel zarar ve manevi tazminat,
- TBK madde 53: Destekten yoksun kalma,
- TBK madde 116: Yardımcı kişilerin fiilinden sorumluluk (platform için),
- Karayolu Taşıma Yönetmeliği: Yetki belgesi ve sigorta zorunluluğu.
Taksi İçin Zorunlu Sigortalar
Ticari yolcu taşıma yapan taksiler için iki temel zorunlu sigorta vardır. 2026 yılı limitleri aşağıdaki gibidir:
1. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (Trafik Sigortası)
- KTK madde 91 kapsamında zorunlu,
- Kişi başı sakatlanma/ölüm: 3.600.000 TL,
- Kaza başı sakatlanma/ölüm: 18.000.000 TL,
- Araç başı maddi: 400.000 TL,
- Yolcuyu üçüncü kişi olarak kapsar,
- Manevi tazminat ödemez.
2. Zorunlu Karayolu Yolcu Taşımacılığı Koltuk Ferdi Kaza Sigortası
- KTK madde 17 ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği gereği zorunlu,
- Ölüm/sakatlık/tedavi: 175.000 TL,
- Sürücünün kusuru aranmaz (kusursuz teminat),
- Trafik sigortasından mahsup edilmez,
- Tek taraflı kazada bile devreye girer.
İhtiyari Sigortalar (Bonus Teminat)
- İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası (artan teminat),
- Kasko sigortası,
- Ferdi kaza sigortası (bireysel poliçe).
Uber, BiTaksi, iTaksi Platform Sorumluluğu
Uber, BiTaksi, iTaksi ve benzeri platformların hukuki statüsü Türkiye'de tartışmalıdır. Uygulamada platformlar kendilerini "aracı/teknoloji şirketi" olarak konumlandırır ve doğrudan taşıma hizmeti sağlamadıklarını ileri sürer. Ancak Yargıtay ve doktrin, platformların belirli sorumluluklarını kabul etmektedir.
Platform Sorumluluğunun Doğduğu Hâller
- Yetersiz sürücü denetimi: Ehliyetsiz, sicili kötü sürücüyü listesine alma,
- Araç denetiminin ihmali: Sigortasız, muayenesiz aracı sistemde tutma,
- Yanlış bilgi verme: Yolcuya yanıltıcı taşıyıcı bilgisi,
- Şikayetlerin değerlendirilmemesi: Önceki kazaları dikkate almama,
- TBK madde 116: Yardımcı kişilerin fiilinden sorumluluk.
BiTaksi-iTaksi Özelinde
BiTaksi ve iTaksi, ruhsatlı taksilerle çalışan platformlardır. Bu platformlar üzerinden çağrılan taksilerde meydana gelen kazalarda zaten yetkili ticari taksi söz konusu olduğundan zorunlu sigortalar devrededir. Platform sorumluluğu, sadece platformun bir sürücüyü veya aracı yetersiz denetimle sistemde tutmuş olması hâlinde gündeme gelir.
Uber Özelinde
Türkiye'de Uber'in ticari yolcu taşımacılığı yapma yetkisi tartışmalıdır; çoğunlukla yetkisiz/korsan taşımacılık olarak değerlendirilir. Bu durumda:
- Aracın trafik sigortası şartlarında ticari kullanım dışında bırakılmış olabilir,
- Yolcu sigortadan tazminat alabilir; ancak sigorta şirketinin sigortalıya rücu hakkı saklıdır,
- Platform, ihmal sorumluluğu çerçevesinde davalı yapılabilir,
- Sürücünün ehliyet türü (özel ticari yolcu taşıma yetkisi) önemlidir.
Talep Edilebilecek Tazminat Kalemleri
Taksi yolcusu, kazanın sonuçlarına göre çeşitli tazminat kalemlerini birlikte talep edebilir.
Yaralanma Hâlinde
- Tedavi giderleri: SGK kapsamı dışı hastane, ameliyat, ilaç,
- Geçici iş göremezlik tazminatı: İyileşme dönemi gelir kaybı,
- Sürekli iş göremezlik tazminatı: Maluliyet oranına göre PMF tablosu,
- Bakıcı gideri: Refakat ihtiyacı olan durumlar,
- Yol giderleri: Tedavi için ulaşım,
- Manevi tazminat: Acı, ızdırap, elem (şoförden/işletenden).
Ölüm Hâlinde
- Destekten yoksun kalma tazminatı: Eş, çocuk, anne-baba için,
- Cenaze ve defin giderleri: Gömü, nakil, taziye,
- Manevi tazminat: Yakınların acısı için,
- Tedavi giderleri: Ölüm öncesi yapılan masraflar,
- Koltuk ferdi kaza sigortası: 175.000 TL kusursuz ödeme.
Hesaplama Örnekleri
Taksi yolcusu tazminat hesabı, olayın koşullarına göre farklı sonuçlar verir.
Örnek 1: Taksi Şoförü Kusurlu — Yolcu Yaralandı
32 yaşındaki yolcu, BiTaksi üzerinden çağırdığı taksi ile yolculuk sırasında kırmızı ışıkta geçen taksinin kazasında yaralanmış, %18 maluliyet almıştır. Aylık geliri 28.000 TL'dir.
- Sürekli iş göremezlik (PMF tablosu): 580.000 TL,
- Geçici iş göremezlik (4 ay): 90.000 TL,
- Tedavi giderleri: 75.000 TL,
- Koltuk ferdi kaza sigortası (sakatlık): 31.500 TL (%18 üzerinden),
- Maddi toplam (sigortalardan): 776.500 TL,
- Manevi tazminat (taksi şoföründen): 150.000 TL.
Örnek 2: Karşı Araç Tam Kusurlu — Taksi Kusursuz
45 yaşındaki yolcu, taksi ile giderken karşı yönden gelen aracın çarpması sonucu hayatını kaybetmiştir. Aylık geliri 50.000 TL'dir. Eşi (40 yaş) ve iki çocuğu (10 ve 15 yaş) vardır.
- Destekten yoksun kalma (eş+çocuk): 2.800.000 TL,
- Cenaze ve defin: 50.000 TL,
- Karşı aracın zorunlu trafik sigortası: 3.600.000 TL limit,
- Koltuk ferdi kaza (taksi sigortasından): 175.000 TL (kusursuz),
- Manevi tazminat (karşı sürücüden): 400.000 TL,
- Toplam (yaklaşık): 3.425.000+ TL.
Örnek 3: Tek Taraflı Taksi Kazası
28 yaşındaki yolcu, taksinin direksiyon kontrolünü kaybederek bariyere çarpması sonucu yaralanmış, %10 maluliyet almıştır.
- Sürekli iş göremezlik: 220.000 TL,
- Tedavi giderleri: 35.000 TL,
- Geçici iş göremezlik (2 ay): 32.000 TL,
- Koltuk ferdi kaza sigortası: 17.500 TL (%10 üzerinden),
- Manevi tazminat (taksi şoföründen): 80.000 TL,
- Toplam: 384.500 TL.
Sigorta Başvurusu ve Dava Süreci
Taksi kazası sonrası izlenecek adımlar:
1. Delil Toplama
- Trafik kazası tespit tutanağı,
- Alkol/madde raporu,
- Taksi yolculuk belgesi (BiTaksi/iTaksi uygulama kaydı, makbuz),
- Hastane raporları ve adli tıp/heyet raporu,
- Tanık ifadeleri,
- Taksi içi/dış kamera görüntüleri,
- Maaş bordrosu ve gelir belgesi.
2. Sigorta Başvurusu
- Taksinin zorunlu trafik sigortasına başvuru (KTK madde 97),
- Koltuk ferdi kaza sigortasına başvuru,
- Karşı araç kusurluysa onun sigortasına başvuru,
- Sigorta 15 iş günü değerlendirme, 8 iş günü ödeme.
3. Tahkim ve Dava
- Red veya yetersiz ödeme hâlinde Sigorta Tahkim Komisyonu,
- Asliye Ticaret Mahkemesi (sigorta için),
- Asliye Hukuk veya Asliye Ticaret Mahkemesi (manevi tazminat için),
- Zamanaşımı 2 yıl/10 yıl; ceza zamanaşımı uygulanabilir.
Sigortasız Araç ve Güvence Hesabı
Türkiye'de zorunlu trafik sigortası yasal yükümlülük olsa da bazen taksi/Uber aracının sigortasız olduğu durumlarla karşılaşılır. Bu hâlde KTK madde 108 hükmüne göre Güvence Hesabı devreye girer.
Güvence Hesabının Devreye Girdiği Hâller
- Aracın zorunlu trafik sigortasının olmaması,
- Sigortalı aracın çalınması ve çalan kişi tarafından kazaya yol açılması,
- Çarpıp kaçma kazalarında failin tespit edilememesi,
- Sigorta şirketinin iflası.
Güvence Hesabı Limiti
Güvence Hesabı, zorunlu trafik sigortası teminat limitleriyle aynı tutarlarda ödeme yapar. 2026 yılı için kişi başı 3.600.000 TL teminat söz konusudur.
Başvuru Yolu
- Türkiye Sigortalar Birliği Güvence Hesabına yazılı başvuru,
- Hesap, sigortasız sürücüye rücu eder,
- Yolcu, ayrıca sürücü, plaka sahibi ve işletene dava açabilir.
Taksi, Uber, BiTaksi veya iTaksi ile yolculuğunuz sırasında kaza geçirdiyseniz, üçüncü kişi olarak tazminat hakkınız korunmaktadır. Doğru başvuru ve dava stratejisi için Balgat Hukuk iletişim sayfası üzerinden büromuza ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Taksi içinde kaza geçirdim, kimden tazminat alırım?
Önce taksi sigortasından maddi tazminat, sonra şoför/plaka sahibinden manevi tazminat alabilirsiniz. Karşı araç kusurluysa onun sigortasından da tazminat talep edebilirsiniz.
Uber kazasında platforma dava açabilir miyim?
Evet, platform yetersiz denetim, ihmal veya sözleşme aykırılığı varsa TBK 49 ve 116 hükümleri çerçevesinde davalı yapılabilir. Ancak ilk sorumlular sürücü ve sigorta şirketidir.
BiTaksi makbuzu olmadan tazminat alabilir miyim?
Uygulama kaydı (rezervasyon, ödeme bilgisi) yeterli delildir. Ayrıca taksi şoförünün ifadesi, tanık beyanları ve hastane kaydı da delil olarak kullanılır.
Koltuk ferdi kaza sigortası tazminatı, trafik sigortasından düşülür mü?
Hayır. Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre koltuk ferdi kaza sigortası kusursuz sorumluluk niteliğinde olup diğer tazminatlardan mahsup edilmez.
Taksi şoförüne aşırı hız yapma demediğim için kusurum var mı?
Genellikle hayır. Yolcunun şoföre yön verme yükümlülüğü bulunmaz. Ancak alkollü, ehliyetsiz veya açıkça tehlikeli sürüş yapan şoförün aracında ısrarla kalmak müterafik kusur indirimine yol açabilir.
Manevi tazminat için arabuluculuk şartı var mı?
Ticari nitelikteki tazminat davaları için arabuluculuk zorunludur (HMK ve TTK düzenlemeleri). Zorunlu arabuluculuk rehberimiz ayrıntılı bilgi içerir.